Nhạc Du Ca Trong Nỗi Niềm Tôi

Tôi không nhớ rõ ngày tháng nào nhạc du ca đã đến với tôi, hay đúng hơn, là tôi đã đến với nhạc du ca. Có lẽ là từ lâu lắm, khi tôi cầm trên tay những bản nhạc được in bằng lối in ronéo phát cho một nhóm sinh hoạt cộng đồng, chỉ cần nhìn note nhạc hoặc có một anh chị lớn cất giọng hướng dẫn, thì cả nhóm hát theo được ngay. Nhạc du ca dễ hát, dễ nhớ. Nhưng không phải vì nó đơn giản. Mà vì nó nói giùm trái tim đầy nhiệt huyết của tuổi trẻ.

Tôi như đã thuộc lòng lời bài hát “Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ” của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang:

Ta như nước dâng dâng tràn có bao giờ tàn
Đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang
Lê sau bàn chân gông xiềng của thời xa xăm
Đôi mắt ta rực sáng theo nhịp xích kêu loang xoang
Ta khua xích kêu vang dậy trước mặt mọi người
Nụ cười muôn đời là một nụ cười không tươi
Nụ cười xa vời nụ cười của lòng hờn sôi
Bước tiến ta tràn tới tung xiềng vào mặt nhân gian

Ôi! Cả một quá khứ bi hùng của cha ông, làm sao không gợi nên tình nước? Mà cha ông ta đã bất khuất can trường như vậy, làm sao con cháu đời này lại không noi theo?

Còn Việt Nam, triệu con tim này còn triệu khối kiêu hùng

Nhạc du ca đến với giới trẻ, với mọi tầng lớp người dân, đến trong sân trường, trên sân khấu cộng đồng, lan tỏa trên vùng đất của những trại tạm cư, khi chiến tranh về đến ranh giới giữa thôn quê và thành phố. Những người tuổi trẻ, khi nhỏ những giọt mồ hôi trong lúc phát gạo, muối, thuốc men, khi đi chích ngừa cho đồng bào tị nạn chen chúc trong trại tạm cư, sẽ thấy nhạc du ca chan chứa niềm cảm động của mình:

Trời sáng tươi đã lên rồi
Trời sáng luôn trong lòng tôi
Cặp mắt khô sau đêm dài
Tìm quanh đây một ngày vui

(Dưới Ánh Mặt Trời – Nguyễn Đức Quang)

Mà cũng không phải chỉ có làm lụng, thức khuya đến khô mắt khô da đâu! Những giây phút thơ mộng và hứa hẹn cùng người yêu cũng thật lãng mạn. Tôi nhớ như in nụ cười dí dỏm và thân người lắc lư trong khi tay gảy đàn và miệng hát rộn rã của những anh sinh viên:

Anh sẽ về, em ơi anh sẽ về
Về nơi ngôi nhà vách đất với hàng hoa thơm
Nơi con đê già, nơi cây cầu tre
Nơi con đường đất dấu chân trâu bò

Đưa em vào gió, khẽ trao cành hoa
Ra sau vườn nhỏ trồng lại cho em dây Hoàng Lan hương đậm thêm

(Anh Sẽ Về- nhạc Nguyễn Hữu Nghĩa, thơ Khê Kinh Kha)

Thuở bé tôi cứ hỏi khi các anh sinh viên đi về thôn quê có dám đi chân trần để theo dấu chân trâu bò hay không… Tôi thường bị “kí” đầu vì những câu hỏi như vậy. Nhưng tôi thật thích những lời lẽ đơn giản mà nói lên đủ tình ý đậm đà. Chỉ với hoa, với gió, với một dây Hoàng Lan, mà ước mơ nói ra có thể làm người ta bật khóc.

Và thật tình là các anh, các chị, đã thật dễ thương khi cùng ca ngợi cảnh bình yên của một quê nhà khói lửa mà chỉ cần hướng mắt nhìn về bên kia sông là đã thấy:

Này người yêu người yêu anh ơi
Bên kia sông là ánh mặt trời
Này người yêu người yêu anh hỡi
Bên kia đồi cỏ non đan lối

Này người yêu anh ơi
Cho anh nồng ấm cuộc đời
Như hoa có ánh mặt trời
Ôi núi mừng vì mây đến rồi
Này người yêu anh hỡi
Yêu nhau mình đưa nhau tới
Bước nhẹ và nói bên môi
Nói cho vừa mình anh nghe thôi

(Bên Kia Sông – Nguyễn Đức Quang)

Tôi vẫn thích lời hát của bài “Bên kia sông” lần đầu tôi được nghe. “Nói bên môi”, nghe thật cảm động. Sau này tôi được thấy những bản ghi lại “nói bên tai” rồi “nói êm xuôi”. Chữ nào đúng đây? Hay là nhạc sĩ đã sửa lại? Hay có lẽ vì tôi vốn tính chấp nhất, cái chấp nhất của người học trò trung thành với những gì mình đã biết đầu tiên?

Tôi vẫn nhớ những đêm văn nghệ trong sân trường đại học, anh chị em sinh viên hay hát những bản nhạc này:

Ánh sáng đã lan tới
Sức sống đã vun xới
trên bao nỗi vui mừng
Quê hương hết tăm tối
Quê hương sẽ đổi mới
Quê hương đã yên vui

(Đến Với Quê Hương Tôi- Bùi Công Thuấn)

Đường Việt Nam ôi vô cùng vô tận
Đường ngang tàng ngoài biển Nam giữa Trường Sơn
Đường ngày qua đầy vết kinh hoàng
Mỗi xóm làng một dở dang

(Đường Việt Nam – Nguyễn Đức Quang)

Có đi, có làm việc, có vui buồn trong quãng đời làm công tác xã hội, có thấy những giọt mồ hôi và nước mắt của người dân mình, mới thấm thía nỗi ước ao hy vọng vươn lên:

Hy vọng đã vươn lên trong màn đêm bao ưu phiền
Hy vọng đã vươn lên trong lo sợ mùa chinh chiến
Hy vọng đã vươn lên trong nhục nhằn tràn nước mắt
Hy vọng đã vươn dậy như làn tên đang rực lên trong màn đêm

(Hy Vọng Đã Vươn Lên- Nguyễn Đức Quang)

Và như nói với nhau rất thật lòng, rất thẳng thắn, bằng những ngôn từ rất giản dị, như bạn bè nói với nhau:

Không phải là lúc cứ ngồi đặt vấn đề nữa rồi
Phải dùng bàn tay mà làm cho tươi mới
Hàng chục năm qua ta ngồi ngó nhau nghi ngờ nhau
khích bác nhau cho cay cho sâu cho thật đau

… Thế giới ngày nay không còn ma quái
Thần tượng tàn rồi, còn anh với tôi
Chúng ta đi tới bằng cái tầm thường thôi

(Không Phải Là Lúc – Nguyễn Đức Quang)

Có những lúc hát mà rơi nước mắt, vì thấy sao quê hương mình, người dân của mình lắm nỗi gian nan:

Nước non đã bao phen đớn đau u sầu
Ta như dân phiêu lưu vẫn tin ngày đến nơi nào
Nghe trong lời cỏ cây khuyên đừng sợ gì chiêm bao
Qua ngày u ám sẽ sáng tươi cơn nắng đầu

…Khi đêm trôi qua ngày ngẩn ngơ như chưa từng hay
Chơ vơ bên lối ruộng cổng trường xơ xác điêu tàn
Em thơ ơi vô tội, em đi đâu đi hoài
Tuổi hồng chưa thấy bóng mây

(Một Giấc Chiêm Bao – Nguyễn Đức Quang)

Nhưng phải nhanh chóng thoát khỏi giấc chiêm bao, để truyền cho nhau niềm lạc quan và khơi lại hào khí dân tộc:

Nhìn lên trên cao mây lớp chập chùng
Nhìn ra khơi xa sóng bủa mịt mùng
Nhìn lên cây cao lũ cò trắng đậu
Nhìn ra anh em mắt cười nhìn nhau

Nhìn lên cao nguyên e ấp giọng khèn
Nhìn con sông sông xanh cô lái dịu hiền
Nhìn anh thương binh mái đầu nhuốm bạc
Nhìn ra quanh ta thấy đời hồi sinh

Đó niềm tin hòa bình
Đến cùng dân Việt mình
Đó là câu chuyện tình
Đã sáng dậy bình minh

(Nhìn Lên Trên Cao- Ngô Mạnh Thu)

Ta mang nặng trên vai xiềng xích
Bao thế hệ chất cao buồn đau
Nước phân ly lòng đau tựa cắt
Tiến tới người Việt ơi tháo gông xiềng tối tăm

Dòng từng dòng cuồng lũ ta dựng vẻ vang
Đoàn từng đoàn vượt tới ta xây lại kiếp người
Ngày từng ngày lầm than chìm lắng theo hận thù
Ngày quật cường Việt Nam ngày chói sáng khung trời

(Những Bước Chân Đi Tới – Bùi Công Thuấn)

Trên bản nhạc “Người yêu tôi bệnh”, có dòng chữ nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang nhắn nhủ: “Đi làm công tác xã hội là đã chọn một người yêu: Nguyễn Thị Quê Hương”.

Nắng nóng cháy da đã về rồi
Trên thân người đẹp tôi
Bão tố buốt xương cũng về rồi
Cho thêm tàn phai

… Giờ còn có nhau giúp nhau cho thật nhiều
Ngày nào mất nhau sớt chia không được đâu!

(Người Yêu Tôi Bệnh – Nguyễn Đức Quang)

Và quê hương Việt Nam của tôi đang bệnh đó! Cuộc đời ơi! Du ca ơi!

Còn một mảnh đất quê hương thứ hai nữa: mảnh đất hứa của những người Việt Nam tha hương. Khi các nhạc sĩ du ca đem dòng nhạc một thời sôi nổi ở quê nhà đến các vùng đất mới, họ cũng đã chan hòa tâm tình của mình khắp nơi. Và phong trào du ca đã sống lại trong lòng các bạn trẻ. Tiếng hát gắn liền với những sinh hoạt cộng đồng, nói lên ước vọng của thanh niên, dù những người mang du ca đến vùng đất mới tóc cũng chẳng còn xanh.

“Xin chọn nơi này làm quê hương”, đúng như vậy!

Này bạn, mang găng trắng
Bồng súng gác trên đồi Arlington
Chiều nay trời sẽ mưa hay sương gió lạnh lùng
Có còn vững đôi chân?

Bởi nơi đất nước này:
Bắc Nam cùng mạch sống!
Thắng thua đều anh hùng
Bốn mùa hoa nở rộ, dưới mộ đài hùng tráng
Chung dòng “Tổ Quốc Ghi Công”

Triệu linh hồn oan khuất
Chiều nay xa quê nhà
Còn chỗ không, người lính gác?
Chúng tôi về đây nằm
Trên đồi Arlington!

(Trên Đồi Arlington – Nguyễn Đức Quang)

Nhiều người đã nói rất nhiều về phong trào du ca ngày xưa, thập niên 1960, 1970, và du ca hải ngoại bây giờ. Tất cả là một mối, một lòng. Riêng tôi luôn yêu mến dòng nhạc này như yêu một người bạn thiết. Vì nhạc du ca đã đi vào nỗi niềm của tôi, nói giùm trái tim tôi.

Giờ đây, tôi muốn nói lên lời cám ơn một dòng nhạc tuyệt diệu của Việt Nam. Tôi tri ân những người nhạc sĩ, những nhà thơ, những tiếng hát đã giúp cho tuổi học trò của tôi có nhiều kỷ niệm thật đẹp. Cám ơn những người sáng lập, cám ơn những người đã làm khởi sắc phong trào du ca. Cám ơn những người đã khuất và những người đang tiếp nối. Và xin góp một lời cầu nguyện cho nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang mau chóng lành bệnh để lại nâng cây đàn ghi-ta, hát những khúc du ca muôn thuở. Chúng ta vẫn cùng hát. (*)

Cuối tháng 2, 2011

Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

vietbao.com

(*)Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang từ trần ngày 27/3/2011 tại California, Hoa Kỳ

  1. Không có bình luận
  1. No trackbacks yet.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: