Trang chủ > Văn > Hành Trình Về Đến Trái Tim

Hành Trình Về Đến Trái Tim

Bạn thân mến,
Nhân ngày lễ Cha năm nay, Nguyệt Mai hân hạnh giới thiệu với các bạn truyện ngắn mới nhất của chị Cam Li Nguyễn thị Mỹ Thanh. Thân mời các bạn thưởng thức.

*

Hành Trình Về Đến Trái Tim

  • Cam Li Nguyễn thị Mỹ Thanh

.

Ai cũng mơ ước trở về nguồn cội

.

1

Ông Paul vui vẻ nhận con vịt làm từ bắp cải thảo rất khéo. Con vịt có thân mình mập mạp, đôi cánh xếp thẳng xuôi theo mình, còn đôi chân thì “tác giả” đã khéo léo giấu chúng mất rồi, cũng không sao, con vịt đang bơi nên giấu chân dưới mặt nước chăng? “Mặt nước”, chính là cái nền đĩa màu xanh lơ.

Tôi quen ông từ buổi đó, cái đêm văn nghệ gây quỹ của một tòa soạn báo dành cho người gốc Việt. Ông là một trong số rất ít những người không phải gốc Việt tham dự. Ông chưa nói với tôi tại sao ông có mặt. Những người trong ban tổ chức thì chắc biết nhiều về ông. Riêng tôi, tôi muốn ông chỉ là bạn của tôi, thế là đủ.

Tôi thấy mình có một cảm tình rất tự nhiên đối với ông, ngay khi ông đứng lên ghi danh xin tặng một số tiền và nhận món hàng mỹ thuật rất “nhà bếp” này. Số là có một nữ sinh tình nguyện làm hai con vịt trắng tinh bằng cải bắp thảo để tặng cho ban tổ chức trưng bày rồi sau đó… xổ số. Nhưng rồi cuộc xổ số đã không diễn ra mà lại biến thành một buổi quyên góp. Ai muốn tặng bao nhiêu thì tặng, tùy hỉ. Và dù số tiền tặng là bao nhiêu, người ghi danh đầu tiên cũng sẽ được nhận món quà trong số những món quà được đưa ra. Khi ông Paul đứng lên để nhận con vịt, ông không thể bưng bằng cả hai tay. Một tay, vâng, bàn tay phải của ông, không thể sử dụng được. Tôi, từ trong một nhóm khán giả ngồi gần đó, đã nhanh chân chạy đến bưng món quà giúp ông.

Và như thế, sau vài câu hỏi han thông thường, chúng tôi quen nhau.

2

Tôi ghé thăm ông Paul sau giờ tan sở. Ông đang đứng trước giá vẽ. Ông vẽ bằng tay trái. Còn bàn tay phải yếu ớt của ông chỉ để làm những động tác phụ. Căn phòng trong khu chung cư đủ nhỏ để bề bộn những vật dụng của ông. Tôi dọn nhanh những khung vải, những tấm giấy to vào một chỗ, rồi đến sau lưng ông để ngắm bức vẽ đang dở dang của ông. Ông vẽ một người phụ nữ. Dáng người thanh mảnh, hơi gầy một chút. Mái tóc dài. Chỉ mới có khuôn mặt nhưng cũng làm cho người xem đoán chừng đó là một cô gái đẹp.

Ông bảo tôi tự lấy nước uống. Tôi đi đến tủ lạnh. Chỉ vài lần đến đây, tôi nay đã xem mình như người nhà của ông rồi.

Tôi chợt nhớ tuần tới là sinh nhật của mẹ. Mà cũng đã lâu tôi không gọi cho mẹ. Tôi móc điện thoại ra và gọi về. Mẹ có ngay ở đó. Tôi biết mẹ vẫn ngồi nơi bàn làm việc, dù mẹ về hưu đã hơn hai mươi năm rồi. Sau lưng mẹ là một giàn kệ sách. Sách ngập tràn, như một thư viện. Tôi từ thuở bé đã từng chơi “trốn tìm” – ngày xưa chúng tôi gọi đó là trò chơi “năm mười”- với mấy anh chị em trong cái rừng sách đó. Và cũng vì ham chơi trong ấy, tôi đã trở thành một con mọt sách. Tôi lớn lớn một chút, mẹ chỉ cho tôi những sách phải coi. Mẹ là giáo sư dạy Sử. Và đương nhiên, tôi làm con mọt trong một lô sách Sử.

Mẹ hỏi tôi:

– Thế bao giờ con mới chịu về cho mẹ gặp?

– Dạ, mẹ ơi, cho con thong thả chút…

– Bao giờ con mới thong thả? Bao nhiêu năm nay rồi, mẹ con mình chỉ gặp nhau trong hình. Con đợi lấy vợ, rồi sinh con, và chắc đợi sinh đủ chục rồi mới về hở con?

– Không phải…

– Hay con đợi mẹ mất rồi con mới về?

Vẫn những câu trách móc đó. Tôi nghe mắt tôi cay xé. Mẹ ơi mẹ không hiểu đâu!..

Nhưng tôi giả vờ cười thành tiếng rồi chào từ giã mẹ, nói rằng tôi phải đi làm.

Khi tôi trở lại thì bức vẽ của ông Paul đã tạm xong. Người phụ nữ trong tranh đã rõ nét. Gương mặt là của một thiếu nữ tuổi đôi mươi. Ông Paul vẽ không sắc sảo như một họa sĩ nhà nghề. Nhưng cái hồn của bức tranh như đang thấp thoáng. Ông nheo mắt với tôi:

– Tôi vẽ theo trí nhớ, cậu em ạ!

– Thật sao? Một người quen của ông?

– Phải.

– Một người con gái Việt Nam?

– Đúng.

– Xinh quá!

Ông Paul cười thú vị:

– Cậu khen nét vẽ của tôi, hay khen người con gái?

Tôi ngơ ngác, luống cuống, rồi chống chế:

– Ơ… thưa… cả hai ạ.

– Cậu khôn thế?

Ông và tôi cùng cười vui vẻ. Cũng không có gì lạ, ông Paul thường tham dự những buổi sinh hoạt của cộng đồng Việt. Ông bảo lúc đầu ông được mời, sau dần dần ông mến. Ông biết ăn món ăn Việt, biết hát cả nhạc Việt. Có lần ông bảo “Đúng ra tôi phải là người Việt”.

Tôi trở lại với bức tranh. Tôi tò mò, không ngăn được mình hỏi:

– Cô gái này, đang ở đâu hở ông?

Ông Paul giật mình, hỏi lại:

– Cậu muốn biết?

– Vâng.

– Cô ấy không có ở đây, cô ở xa lắm!

– Tiểu bang nào hở ông?

– Cô ấy ở Việt Nam.

– Ủa, ông có đi Việt Nam?

– Không… À, có, nhưng rất lâu rồi, đã hơn bốn mươi năm.

Tôi lại càng thắc mắc dữ. Tôi hỏi nữa:

– Vậy cô gái này…???

– Lúc đó, cô ấy như thế này.

Tôi thôi hỏi. Tôi hiểu. Đây là một hình bóng cũ của ông.

3

Mẹ tôi đẹp lắm, ít ra là đối với riêng tôi. Cái vẻ đẹp của người phụ nữ miền Tây, nó ngồ ngộ, đáng mến lắm! Tôi là con trai, lại ham mê sách vở, suốt ngày vùi đầu trong đống sách Sử của mẹ, ít chú ý đến chuyện mỹ thuật. Nhưng hồ như từ khi tôi biết suy nghĩ, cái hình bóng thân thương của mẹ đối với tôi đã là tất cả. Mà tôi đâu phải là con một. Mẹ còn có cả bầy con. Đứa nào đứa nấy phá như quỷ sứ.

Tôi đi xa mẹ đã lâu, hơn hai mươi năm rồi. Ngày tôi đi, mẹ còn khoẻ, đến nay mẹ đã tám mươi. Những năm đầu tôi xa nhà, đối với tôi như là đi đày. Tôi chỉ có thể viết tay những lá thư và gửi bưu điện về cho mẹ. Thư đi mất gần cả tháng. Gọi điện thoại thì tôi không dám nghĩ đến. Sau này, tôi tận dụng phương tiện “tối tân” như viết email, và giá cước điện thoại cũng tương đối khá rẻ, tôi mới gọi điện thoại cho mẹ thường xuyên. Chưa hết, gần đây tôi còn biết mua cái webcam để mẹ con tôi có thể “gặp” nhau.

Chính nhờ vậy mà tôi muốn khoe với mẹ về “người bạn lớn” của tôi. “Bạn vong niên” đấy! Ông Paul. Tôi mở webcam lên và bảo ông Paul ngồi bên cạnh tôi. Mẹ đã xuất hiện rồi! Tôi giới thiệu họ với nhau:

– Mẹ ơi, đây là ông Paul, bạn mới của con. Ông Paul, đây là mẹ tôi.

Hai người chào nhau. Mẹ nói tiếng Anh cũng rất giỏi nên câu chuyện khá trôi chảy. Rồi mẹ hỏi tôi:

– Cái bức tranh sau lưng con, là do ông Paul vẽ ư?

– Dạ phải.

– Trông đẹp lắm con à!

– Dạ. Mẹ thấy… có quen không?

– Không. Mẹ chỉ thấy đó là nét của người con gái Việt Nam.

Mẹ lại nói lời khen ông Paul về bức vẽ. Ông cám ơn. Thế là xong một cuộc trò chuyện.

Tôi mang cái laptop ra chỗ khác để tiếp tục hàn huyên với mẹ mà không gây vướng bận cho ông Paul. Mẹ hỏi tôi:

– Ông Paul ấy… ra sao hở con?

– Ông tốt lắm mẹ à! Ông là cựu quân nhân, giải ngũ lâu rồi. Ông thích sinh hoạt trong cộng đồng người Việt ở đây lắm. Chuyện gì cần đến sự giúp đỡ là có ông.

– Ông đặc biệt mến người Việt hở con?

– Dạ.

– Con có biết gì thêm về cuộc đời của ông ấy không?

– Dạ không. Khi nào ông ấy thích nói thì ông tự nói, con không muốn hỏi. Con thấy ông có vẻ buồn buồn thế nào ấy!

– Mẹ cũng thấy vậy. Thôi, mình hãy tôn trọng những gì mà người ta chưa muốn thố lộ với mình, nhé! Mẹ đi nghỉ đây! Già rồi, làm cái gì cũng không ngồi được lâu.

Tôi lại cảm thấy mình có lỗi. Mẹ sắp nói lên nỗi buồn xa con. Mẹ ơi mẹ có biết không???

 

4

– Tôi là một cựu quân nhân. Cậu đã biết rồi đấy! Và chiến trường tôi tham dự là Việt Nam. Lúc tôi sang đó, chắc cậu còn ở tận đâu đâu.

– Vâng. Ông đáng tuổi cha tôi.

– Phải. Cha của cậu… có ở với cậu không?

– Không.

– Ồ, vậy xin lỗi… ông ấy ở đâu?

– Tôi… không biết.

Ông Paul có hơi ngập ngừng. Nếu là tôi, tôi cũng sẽ ngầm hỏi “cha của cậu còn sống hay đã chết?”. Tôi không muốn để ông thắc mắc lâu, vì cho đến nay ông cũng đã tâm sự đôi điều với tôi về ông. Tôi nói:

– Ông Paul, tôi không biết mặt cha tôi.

Rồi tôi khựng lại. Ông cũng như hẫng đi trong một tích-tắc. Có tiếng thở ra nhè nhẹ nhưng tôi đã kịp nghe. Tôi nhắm mắt lại. Hình như tôi đã nói ra một điều mà từ nhỏ đến nay tôi rất ít khi muốn nói: “Tôi không biết cha tôi là ai”. Rồi bỗng nhiên tôi có cảm giác ông Paul đang nhìn tôi. Tôi mở mắt ra. Thật vậy, ông đang nhìn tôi chăm chú. Tia mắt ông lạ kỳ.

Giây lát sau, ông Paul hỏi tôi, giọng thật nhẹ:

– Cậu chưa từng biết mặt cha?

Tôi lắc đầu. Có một nỗi gì đau nhói trong lồng ngực tôi. Nhìn ông Paul, bỗng dưng tôi muốn thố lộ như với một người bạn.

– Đúng ra là tôi không biết cả cha lẫn mẹ. Tôi lớn lên đến như bây giờ, vẫn thao thức về nguồn gốc của mình. Người mà ông nói chuyện đó, là mẹ nuôi của tôi. Khi tôi có trí khôn thì đã thấy mình là con của mẹ. Mẹ tôi có cả một bầy con hơn chục đứa. Là do bà nhận nuôi từ viện mồ côi. Tôi là một trong số đó.

Đôi mắt của ông Paul như có cái gì làm trĩu nặng. Đôi lông mày cau lại. Những đường nét của thời gian như hằn sâu thêm trên trán ông. Ông lẩm bẩm:

– Bà ấy thật là một người quá tử tế.

– Phải, một bà mẹ tuyệt vời ông ạ. Bà là nhà giáo. Bà dạy Sử. Tôi không hiểu vì sao mà bà lại có một tấm lòng lớn lao như vậy. Bà là con trong một gia đình của một vị quan cáo lão về hưu, muốn con cháu mình tiếp nối sự nghiệp giáo dục. Vậy mà bà chỉ có được tôi là đứa con nuôi mê sách Sử. Mấy người kia chỉ thích chuyện khác. Bà yêu thương tôi lắm, thường giảng giải cho tôi nghe về những sự kiện trong sử Việt. Tôi có trí nhớ khá tốt nên những cái mốc lịch sử tôi hầu như thuộc nằm lòng.

– Tôi thật rất ngạc nhiên đấy cậu à!

– Không ai nhìn tôi mà nghĩ rằng tôi là người yêu Việt Sử đâu ông Paul. Tôi không có vẻ gì là Việt Nam cả, đúng không ông?

Ông Paul gật gù đồng ý.

 

5

Tôi nhớ Việt Nam da diết. Tôi nhớ mẹ và mái nhà thân yêu trong khu phố cũ kỹ ở Sài Gòn. Tôi nhớ mấy anh chị em khác cha khác mẹ cùng lớn lên, học hành, chơi đùa dưới một mái ấm. Mẹ tôi, vâng, mẹ của chúng tôi là mẹ chung. Bà ôm từng đứa, từng đứa chúng tôi từ cô nhi viện về nhà. Bà không biết cha mẹ của từng đứa là ai. Bà chỉ quen biết với viện trưởng của cô nhi viện, người cưu mang chúng tôi. Dưới mái nhà thân yêu của bà, chúng tôi lớn lên như một cái xã hội nhỏ. Có đứa ngoan ngoãn, có đứa hung hăng, có đứa hiếu động, có đứa trầm lặng… Nhưng chúng tôi đều hiểu được rằng mẹ đã hy sinh rất nhiều để trọn vẹn làm một bà mẹ chung. Bầy con thì đứa trắng, đứa vàng, đứa da đen. Mẹ ôm hết, ôm hết. Vòng tay của mẹ bao la lắm! Cho đến ngày chúng tôi tạm gọi là lớn khôn thì bà cũng vừa đến lúc cần nghỉ ngơi. Từng đứa, lại từng đứa, đi ra khỏi mái ấm. Tôi là đứa ở lại cuối cùng. Không phải vì tôi nhỏ tuổi nhất, mà bởi vì tôi không muốn lìa xa mẹ. Nhưng cho đến một ngày, mẹ bảo tôi hãy đi, như những anh chị em khác. Mẹ nói tôi là đứa thông minh nhất, cần bay nhảy, cần có nơi chốn để học hành. Và con đường duy nhất mà mẹ chọn cho tôi, là con đường đi Mỹ.

Tôi đi Mỹ. Tôi đi Mỹ theo chương trình con lai.

Và quả thật, mảnh đất lành đã đón tôi. Dù phải trải qua những ngày cô đơn, lo lắng, nhưng tôi không còn có cái cảm giác sợ hãi của một đứa trẻ lớn lên bị phân biệt đối xử như ngày xưa. Tôi không còn lo bước vào lớp bị bạn bè bắt nạt, thầy cô la mắng. Tôi, tuổi đôi mươi, tự bước những bước đi vững chãi. Tôi đi học. Tôi ra trường. Tôi có việc làm. Nhưng tôi vẫn không quên sử Việt. Là bởi vì tôi vẫn là người Việt. Tôi là con của mẹ.

Rất nhiều khi tôi băn khoăn tự hỏi tôi là ai. Bởi tôi không biết cha mẹ ruột của mình. Tôi từ đâu đến? Tại sao tôi có mặt ở cô nhi viện? Những ngày làm bạn với ông Paul tôi lại càng khắc khoải nhiều về những câu hỏi ấy. Chưa bao giờ nỗi ao ước gặp lại, hay ít ra biết tin tức về cha mẹ ruột lại to lớn, thúc giục như vậy.

Cũng thật tự nhiên, một hôm ông Paul tâm sự cùng với tôi, như thể ông cũng đã thấu cảm được những ý nghĩ của tôi. Ông bảo ông rất muốn tìm lại những người thân của ông. Tôi ngồi yên lặng nghe ông kể. Khi ông sang Việt Nam, đó là vào khoảng thời gian khốc liệt nhất. Ông quen một nữ cứu thương, người đã cứu ông ra khỏi nguy cơ hoại tử của bàn tay phải bị trúng đạn. Ông và cô ấy yêu nhau. Tình yêu hiền hòa nhưng cũng rất mãnh liệt. Ông bảo sẽ cưới cô khi ông giải ngũ. Cô nghỉ phép về Huế để thăm nhà. Và cũng là để nhận những lời mắng chửi từ gia đình vì cô đã để mang thai với một người ngoại quốc. Ông thúc giục cô hãy trở vào Sài Gòn, cùng ông tiếp tục phấn đấu cho một cuộc sống mới. Nhưng ông đã bặt tin cô. Chiến cuộc xảy ra. Cô đã biến mất.

Tôi khóc. Một đấng nam nhi phải khóc khi được tâm tình với người bạn vong niên. Như là tôi đang khóc vì chuyện mình.

Tôi nghe có một bàn tay đặt lên vai tôi, an ủi…

 

6

– Dậy đi con! Dậy đi con!

Tôi dụi mắt, ngơ ngác. Nghe như tiếng mẹ gọi dậy mỗi sớm chuẩn bị đến trường. Tôi định thần. À thì ra là tôi nghe tiếng chuông điện thoại, vào cái giờ rất quen thuộc ngày xưa được mẹ gọi dậy. Nhưng bây giờ bên nhà là đêm. Mẹ thường ngủ sớm, lại ít khi gọi điện thoại cho tôi, chỉ chờ tôi gọi.

– A-lô, mẹ hả? Sao mẹ gọi con vậy? Mẹ có khoẻ không?

– Mẹ khỏe. Nhưng con à, mẹ có việc này muốn nói với con ngay.

– Sao mẹ?

– Hôm qua tự nhiên mẹ nhớ lại một gương mặt rất quen. Nó nằm ở đâu trong trí nhớ lờ mờ, không rõ rệt. Mẹ không nhớ như nhớ một người thân hay một người bạn. Mà là gương mặt của một người đàn bà tuổi khoảng năm mươi, nhưng lại có nét rất giống người con gái trẻ trong bức vẽ của ông Paul con ạ!

– Con chưa hiểu mẹ ơi, người đó có liên quan gì đến mình không?

– Không, mẹ không quen người đó. Nhưng cái ánh mắt người đàn bà đó trông theo mẹ, như đã vào nằm trong vô thức của mẹ mà mẹ không biết. Cho đến hôm qua, khi mẹ thấy gương mặt ấy nổi lên, mẹ đã không cầm được và chạy đến cô nhi viện. Mẹ năn nỉ viện trưởng lúc này cũng đã quá già yếu, cho mẹ biết lai lịch của một đứa con của mẹ. Bà lục lại giấy tờ và cho biết đứa bé này được giao cho viện bởi bà ngoại của cháu. Bà đã đưa cháu đi một đoạn đường thật xa, từ Huế vào Sài Gòn, cốt để tránh tai tiếng. Bà ngoại đã dứt đứa trẻ ra khỏi tay người mẹ của cháu. Khi biết đứa bé đã được mẹ nhận nuôi, bà trở về Huế. Nhưng sau chiến cuộc Tết Mậu Thân ấy, bà không còn trở lại viện nữa. Viện trưởng chỉ có chừng đó thông tin.

Tôi nuốt nước bọt, nói khó khăn:

– Mẹ ơi, xin mẹ hãy kể tiếp.

– Cái ánh mắt của người đàn bà đó, mẹ dần dần nhớ ra, rõ nét con ạ! Người đàn bà đứng ở một góc rất xa, nhìn về phía mẹ con mình. Đôi mắt xót xa, hối hận, van lơn, nhắn gửi…

– Mẹ con mình hở mẹ?

– Phải.

– Đôi mắt của bà ngoại con, phải không mẹ?

– Thằng con của mẹ thật thông minh.

 

7

Ông Paul đã nghe tôi kể lại câu chuyện. Chúng tôi chỉ có chung những chi tiết thật ít ỏi, là loạn ly, đứa con lai, người con gái ở Huế. Là gia đình không chấp nhận cuộc tình của hai người trẻ lúc ấy. Là thời điểm Tết Mậu Thân. Rồi thôi. Không có một giấy tờ gì hay một bức ảnh nào làm bằng chứng. Có thể là gia đình ngoại tôi cũng đã không còn. Tuổi ấu thơ của tôi như một dấu lặng trống trải. Có thể cuộc hành trình tìm về cội nguồn của tôi sẽ phải dừng lại.

Tôi lén nhìn ông Paul. Ông đang đi đến bên bức vẽ. Bàn tay ông sờ lên khuôn mặt của người con gái. Tôi thấy được một trời yêu dấu qua bàn tay phải yếu ớt đó. Và khi ông quay lại, tôi thấy đôi mắt ông đầy lệ.

Tự nhiên tôi thấy tôi ôm chầm lấy ông, trong một cử chỉ không chủ ý. Tôi nghe được trái tim của ông đang đập. Ông hỏi tôi:

– Ta có thể làm cha của cậu không?

– Có thể, ông Paul.

– Chúng ta cũng có thể chỉ là người dưng nước lã mà thôi. Chuyện của cậu, chuyện của tôi chỉ là một trong vô vàn những mẩu chuyện đau thương của cuộc chiến. Một điều đơn giản mà khoa học ngày nay có thể dễ dàng giúp chúng ta tìm ra sự liên hệ…. là DNA đấy, cậu em ạ!

– Vâng, thưa cha.

– Nhưng …

– Nhưng thưa cha, cho dù có là thế nào đi nữa, con cũng xin được làm con của cha. Bởi cha và con đã “tuần dưỡng” nhau rồi!

– Ta đồng ý, con trai của ta!

Tháng 5, 2012

Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

(nguồn: Thư Quán Bản Thảo số 52 – tháng 6-2012)

Advertisements
Chuyên mục:Văn Thẻ:
  1. Trần thị Bảo vân
    15/06/2012 lúc 10:52

    Trời ơi! Mấy ngày nay sao không thể nào vào trang nhà chị Năm, chị Ba, chị Tư, bác THT… được…
    Hôm trước có cái link :
    CamLi Nguyễn thị Mỹ Thanh – https://123hoang.wordpress.com/cam-li-nguyễn-thị-mỹ-thanh/
    Tuy rằng chậm, nhưng vào được; Vậy mà..không hiểu sao mấy ngày nay lại… biến mất tiêu!

    Gõ Google: Phay Van, Trần thị Nguyệt Mai, Halinhnb, Trần Hoài Thư, Trà Hâm Lại, Cua Đồng’s blog, Đồ Trọc…, nhưng cũng không cách nào vào được!
    Út mày mò Google ra entry: ” Cửa mở rồi, vui quá! (*) << Phay Van " , mới tìm lại được link ở trang này…đó…
    Vào nhà chị Năm bây giờ sao…"vất vả"…thế nhỉ! hihihihihi…

    P/s: Thấy nhóm tụi em vắng mặt, không vào chơi được, là lý do này đó nghen….

    • Trần thị Bảo Vân
      15/06/2012 lúc 15:48

      Cám ơn chị Năm, Út sẽ phổ biến thông tin này với các bạn…

      P/s: Mấy ngày nay, do sự cố này, làm các bác các anh chị không vào chơi được, làm nhà chị Năm…vắng tanh!
      Buồn…hông chị Năm?

  2. Trần thị Bảo vân
    15/06/2012 lúc 10:58

    À, chị Năm ơi!
    Có chuyện vui vui về dịch thuật này, hôm trước chị Năm và Út có trò chuyện…chị Năm đọc chưa?
    Út copy về entry này, và entry… “Magellen”…nghen….

    BÀI 1: NGHI NGỜ VỀ TRÌNH ĐỘ NGOẠI NGỮ CỦA ÔNG DƯƠNG TƯỜNG

    Nếu chỉ có vụ “dòng kẻ bằng những dấu chấm” [1] không thôi thì tôi cũng đã cười lên ruột khi những “quý ông nông nổi giếng khơi” [2] như ông Toàn Phong bảo rằng phải như thế nó mới “lạ hóa, mê đắm, bệnh hoạn, phát rồ, đầy điển cổ, gợi cảm, đầy trực quan, chây bầy chất nghệ, si mê bệnh hoạn, ám ảnh”, [2] hay ông Phạm Anh Tuấn cho rằng “người duy nhất có đủ khả năng phát hiện ra những sai sót trong bản dịch Lolita lại không phải ai khác mà chính là… dịch giả Dương Tường!”, rằng việc chê trách bản dịch Lolita chỉ là “một trận cuồng phong vô duyên”, rằng “nếu Lolita không tạo nên được một trận cuồng phong (có duyên) thì chỉ có thể trách người đọc”. [3] Không biết những người như hai quý ông này đang nghĩ gì khi người ta đang tiếp tục lôi ra hàng đống lỗi dịch nực cười từ cái cuốn “Lolita” ấy? Trên trang webtretho đang phát động một phong trào dịch lại Lolita sao cho phù hợp với cách trình bày tiếng Việt, nếu muốn thì những người như hai ông có thể vào xem để biết thế nào là “chín nẫu tiếng Việt”. [2]

    Nhưng ông Dương Tường không chỉ có “dòng kẻ bằng những dấu chấm”. Cái “miền Columbia” của ông mới buộc tôi phải nghi ngờ về trình độ ngoại ngữ của ông dịch giả này. Nó có giống “cái bồn nước của khu Arsenal” và “cái Thư Viện Rất Lớn” không? Ở đây xin hiểu một cách đương nhiên rằng khi đã nhận mình là dịch giả chuyên nghiệp thì không chỉ có trình độ ngoại ngữ uyên thâm là đủ.

    Theo những gì tôi còn nhớ được, qua đôi lần đọc mấy bài phỏng vấn ông (hồi còn in trên báo giấy) thì ông “tự khai”: chỉ đi học đến hết tiểu học rồi bỏ nhà theo kháng chiến chống Pháp. Trong một lần tấn công đồn, ông nhặt được cả tủ sách tiếng Pháp của viên chỉ huy bỏ lại, nhìn tủ sách thì ông hiểu tại sao thằng tây nó thua ông (???), rồi ông tự học tiếng Anh qua từ điển… Cứ thế, ông trở thành “dịch giả uy tín” hồi nào không hay. Lâu lâu ông lại phán một câu dạy khôn đời:

    – Dịch “L’Etranger” thành “Kẻ xa lạ” thì ai dịch cũng được, kể cả những người mới biết tiếng Pháp, không phải lao động gì cả, phải dịch là “Người dưng”!

    – “À la recherche du temps perdu” phải dịch là “Tìm lại thời gian đã mất” chứ không phải “Đi tìm thời gian đã mất”! [4]

    – “vân vân và vân vân…”

    Để tiện so sánh, tôi xin nêu vài tựa sách đã được xuất bản trước 1975 tại miền Nam đối chiếu với những cái tựa do ông Dương Tường dịch:

    1/ Tựa gốc:
    – Tiếng Đức: Im Westen nichts Neues.
    – Tiếng Anh: All Quiet on the Western Front
    – Tiếng Pháp: À l’ouest rien de nouveau
    * Trước 1975, Tâm Nguyễn dịch : “Mặt Trận Miền Tây Vẫn Yên Tĩnh”
    * Và, Dương Tường dịch: “Phía Tây Không Có Gì Lạ”

    2/ Tựa gốc: “Alexis Zorba”
    * Trước 1975, Nguyễn Hữu Hiệu dịch: “Alexis Zorba, Con Người Chịu chơi”
    * Và, Dương Tường dịch: “Alexis Zorba, Con Người Hoan Lạc”

    3/ Tựa gốc: “Wuthering Heights”
    * Trước 1975, Nhất Linh và Nguyễn Tường Thiết dịch: “Đỉnh Gió Hú”
    * Và, Dương Tường dịch: “Đồi Gió Hú”

    4/ Tựa gốc: “L’étranger”
    * Trước 1975:
    – Võ Lang dịch: “Người Xa Lạ”
    – Dương Kiền và Bùi Ngọc Dung dịch: “Kẻ Xa Lạ”
    – Lê Thanh Hoàng Dân và Mai Vinh Phúc dịch: “Kẻ Xa Lạ”
    * Và, Dương Tường dịch: ” Người Dưng”

    5/ Tựa gốc: “Gone with thi wind”
    * Trước 1975, Vũ Kim Thư dịch: “Cuốn Theo Chiều Gió”
    * Và, Dương Tường dịch: “Cuốn Theo Chiều Gió”.

    Tôi không rõ có bao nhiêu tác phẩm dịch ký tên Dương Tường, nhưng qua vài cuốn nêu trên thì có thể thấy Dương Tường không phải là người dịch đầu tiên. Các tác phẩm đó đã được dịch rất thành công ở miền Nam trước 1975. Ông Dương Tường hoàn toàn có quyền không đồng ý với cách dịch của các dịch giả trước ông và làm theo cách của riêng ông, nhưng ông đừng có thái độ dè bỉu như vậy khi ông nói về họ là “ai dịch cũng được, kể cả những người mới biết tiếng Pháp, không phải lao động gì cả”. Thử hỏi các ông Tâm Nguyễn, Nguyễn Hữu Hiệu, hay Lê Thanh Hoàng Dân có vừa dịch vừa đá giò lái đồng nghiệp rằng “dịch như vậy ai dịch cũng được” như ông Dương Tường hay không, rằng đồng nghiệp của họ chỉ là một đám “không phải lao động gì cả” hay không? Tức là chỉ có ông Dương Tường mới đang lao động, mới đáng kể thôi sao? Vậy đã có cuốn sách dịch nào ký tên ông mà hay bằng (chứ đừng nói hay hơn) những dịch phẩm đã được in ở miền Nam trước 1975 chưa? Tôi xin có lời nhắn với ông Dương Tường rằng khi nhắc đến miền Nam và những thành quả của nó, những người miền Bắc như ông nên có thái độ trọng thị để tỏ ra các ông là những người có văn hóa. Nếu ông thực sự có tinh thần cầu thị như ông nói[4] thì ông hãy làm được cái việc đơn giản nhất là tôn trọng đồng nghiệp đi đã.

    Văn minh miền Nam nói chung, dịch phẩm miền Nam nói riêng đã đi vào lòng cả một thế hệ người Việt và tạo nên những tinh hoa mà tôi e rằng một trăm năm nữa nước Việt cũng chưa chắc tìm lại được. Ông Dương Tường dường như không làm gì khác hơn là nặn ra một cái na ná rồi kêu lên: cái này mới được nè! Cái gì không nặn ra được na ná thì ông bảo ông không thích, vì như thế là sai(?). Thử hỏi “Mặt trận miền tây vẫn yên tĩnh” với “Phía tây không có gì lạ” thì cái nào hay, cái nào ngô nghê? Đúng là chỉ có những người không phải lao động gì cả mới đổi nguyên xi “À l’ouest rien de nouveau” ra “Phía tây không có gì lạ” thôi! Độc giả có thể đề xuất một cuộc thi dịch lại các tựa sách rồi bình chọn xem đâu là những tựa hay ho, bay bổng, xác đáng văn chương, ví dụ như “Gone with the wind” được dịch thành “Cuốn theo chiều gió” mà sai và không hay thì như thế nào mới là đúng và hay?

    Các khái niệm “kẻ xa lạ” và “người dưng”, “đi tìm” và “tìm lại”, “đỉnh gió hú” và “đồi gió hú”, “con người chịu chơi” và “con người hoan lạc”, “cuốn theo chiều gió” và … “cái ông Dương Tường chưa nghĩ ra”, xin nhường lời cho người đọc bình luận.

    Trong một bài trả lời phỏng vấn đăng trên vietnamnet ngày 21/04/2012, ông Dương Tường cho biết ông thích làm việc với bản tiếng Pháp của tác phẩm hơn bản tiếng Anh.[4] Điều này dễ hiểu, bởi tiếng Pháp thì ông còn được thực dân dạy cho đến hết tiểu học, chứ tiếng Anh thì ông chỉ tự học mò qua từ điển trong thời chiến tranh. Hẳn ai cũng còn nhớ rằng trong thời nội chiến nam bắc 1954-1975, người dân miền bắc có thể bị giam cầm không cần xét xử, không biết ngày về chỉ vì họ biết tiếng Pháp hay tiếng Anh. Hai thứ tiếng đó bị coi là “tiếng địch”, biết để làm gì nếu không phải để làm gián điệp, nên bị cấm có mặt trong đời sống hằng ngày. Nhà cầm quyền miền bắc chỉ cho phép học tiếng Nga ở một số đối tượng hạn chế như nhà báo hay sinh viên mà thôi.

    Có một điều mà mọi dịch giả đều công nhận: việc dịch thuât từ tác phẩm nguyên gốc sẽ tạo ra dịch phẩm tốt hơn so với việc dịch lại từ một ngôn ngữ thứ ba. Nhưng vì sao nhiều dịch giả miền Nam trước 1975 đã dịch các tác phẩm của Nga, Đức, Ý… chỉ qua bản tiếng Anh hay Pháp, vậy mà họ vẫn dịch được rất hay? Bởi lẽ họ được hưởng một nền giáo dục tự do tư tưởng đúng nghĩa, và họ đã làm công việc dịch thuật với đầy đủ tinh thần trách nhiệm vì người đọc. Đáng tiếc cho ông Dương Tường không được hưởng nền giáo dục đó nên ông đã cho ra những dịch phẩm “chây bầy chất nghệ”, vì ông đã tự nhận rằng tiếng Pháp ông vững hơn (hơn tiếng Anh của ông mà thôi).

    Ngày bắc tràn vô nam để “nâng đời sống miền nam lên cho bằng miền bắc” không xong đành phải mở cửa cho “thực dân đế quốc ngoại bang” vô “nâng phụ một tay”, nhìn lại thì đám học thật dịch thật đã bị đào tận gốc trốc tận rễ hết rồi, đâu còn mấy ai dịch được bằng 2 thứ tiếng “thực dân – đế quốc” đó nên “ở xứ mù thằng chột làm vua”, người ta thổi ông lên thành dịch giả tên tuổi, thành người thông thạo văn hóa Âu Mỹ và lờ tịt đi những bản dịch ở miền Nam, cứ như thể không có ông thì dân tình xứ này sẽ ngu hết á! Được tâng bốc thì ông cũng khoái nên thây kệ năng lực thật sự của mình, ông cứ chui vào cái áo rộng rinh chẳng vừa với ông chút nào. Đến “District of Columbia” ông cũng không biết thì ông thông thạo văn hóa Mỹ như kiểu gì, đây là kiến thức sơ đẳng mà. Hay là ông không biết cách tra cứu trên internet? Ông thử hỏi những người mới biết tiếng Anh không phải lao động gì cả xem có ai bảo đấy là cái “miền Columbia” như ông không? Tự ông đã tố cáo cái trình độ của ông cho chúng tôi biết tỏng là nó cao siêu cỡ nào, “District of Columbia” ai dịch cũng được mà ông lại dịch không được?????

    Từ cái lỗi sơ đẳng đó khiến tôi phải đặt câu hỏi, có lẽ nào những cuốn được coi là dịch phẩm của ông xưa nay chỉ là những thứ ông “xào nấu” lại từ bản dịch ở miền Nam trước 1975, và nếu có “hâm” lại thì ông chỉ “hầm” trên bản tiếng Pháp mà thôi, rồi ông thay cái tựa, ông “thêm mắm thêm muối” vài chỗ, là xong? Chỉ đến hôm nay ông vớ phải một cuốn mới toanh, chẳng có cái gì để dựa dẫm, lại là bản tiếng Anh nguyên con như “Lolita” nên sự thật mới lòi ra?

    Nói thật là tôi không thể tin vào một ông làm thì chẳng có gì hay mà miệng thì luôn chê bai người khác. Nếu ông là người có năng lực thật sự thì sao ông không chọn những tác phẩm mới để dịch, mà ông chỉ xào xáo lại những thứ đã có rồi luôn miệng phủ nhận cái người khác đã làm trước ông như vậy? Việc dịch như thế nào là việc của ông, còn đánh giá như thế nào là việc của độc giả, tại sao ông cứ phải vừa đá bóng vừa thổi còi vừa rao bán vé? Chỉ mới bắt tay vào dịch “À la recherche du temps perdu” thôi, chưa biết kết quả sẽ như thế nào (ai dám cam đoan sẽ không là một “cái miệng nam tiến” nữa?), mà từ bây giờ ông đã phải mất công quảng cáo rằng tôi dịch thế này thế nọ với người đó người kia, chi vậy? Đến tận bây giờ là năm 2012 rồi mà các ông vẫn còn muốn biện hộ theo cái lối “lấy cần cù bù thông minh”: ông lấy con số 2 năm cặm cụi ở cái tuổi 80 để làm giấy chứng nhận cho một bản dịch, ông hậu sinh khả úy Cao Việt Dũng của ông lấy “4 lần xem đi xem lại” để chứng tỏ sự cẩn trọng. Thưa ông rằng những con số đó đối với độc giả không có giá trị. Họ đủ nhạy bén và thông minh để phát hiện ra ngay những cục sạn to đùng mà chẳng cần gì tới 2 năm hay 4 lần cả. Vậy nên đừng nói 2 năm, dẫu có tốn 20 năm mà người nấu đã vụng thì món ăn vẫn cứ dở chứ chẳng cách nào thành ngon được.

    Ông Dương Tường đang được xưng tụng ở Việt Nam theo kiểu ở trên đã cho ông là lão thành đáng kính thì ở dưới không ai được “nói đụng” tới ông, bởi vậy mà các tờ báo trong nước đều không dám nói ông sai, ông dốt, mà có chăng chỉ là “chưa đúng cần chỉnh sửa” (giống như không phải có nhiều trẻ em bỏ học mà là chúng “tự nguyện không đến trường”, không phải thanh niên thất nghiệp mà là “chưa được bố trí việc làm”, không phải dân oan biểu tình mà là “quần chúng khiếu kiện đông người”, vân vân và vân vân…). Vậy nên dù sự thật về ông Dương Tường có thế nào đi nữa thì chắc cũng chỉ có một mình ông biết, bất cứ ai dám nói ông cũng đều là tấn công cá nhân chẳng đáng màng tới, như thể ông đang ngồi rung đùi thách thức sau khi vừa chỉnh tề khăn áo ra mắt kiệt tác dịch dọt của ông rằng “còn cả chục lỗi cần sửa đó (đố chúng mày tìm ra!)”. Âu đó cũng là một thực trạng không có gì lạ ở đất nước này.

    Diên Vỹ

    _________________________

    Link tham khảo các bài viết có liên quan:

    [1]Phân tích những lỗi dịch sai của Dương Tường trong “Lolita”:

    Linh Hương (Lavender): Những lỗi dịch trong bản dịch Lolita của Dương Tường (phần 1) – (phần 2) – (phần 2.1)
    James Nguyễn: “Miền Columbia” có lẽ sẽ là một “phép ẩn dụ” khác của ông Dương Tường?
    [2]Bài viết của Toàn Phong: “Trên dòng kẻ chấm” và chuyện dịch thuật của Dương Tường

    [3]Bài viết của Phạm Anh Tuấn: “Lolita” và những quý ông… nông nổi giếng khơi?!

    [4]Dương Tường trả lời phỏng vấn vietnamnet: Dịch giả Dương Tường: “Lolita” còn nhiều sai sót

    • Trần thị Bảo Vân
      15/06/2012 lúc 15:41

      Chị Năm ơi, Út xem lại cái còm có… Bài viết của tác giả Diên Vỹ, mà Út copy giới thiệu ở còm trên, thấy còn…”sót” cái chi tiết “minh hoạ” này, ở giữa đoạn…( do copy không tải được )

      – “Để tiện so sánh, tôi xin nêu vài tựa sách đã được xuất bản trước 1975 tại miền Nam đối chiếu với những cái tựa do ông Dương Tường dịch: ”

      1/ Tựa gốc:
      – Tiếng Đức: Im Westen nichts Neues.
      – Tiếng Anh: All Quiet on the Western Front
      – Tiếng Pháp: À l’ouest rien de nouveau
      * Trước 1975, Tâm Nguyễn dịch : “Mặt Trận Miền Tây Vẫn Yên Tĩnh”
      * Và, Dương Tường dịch: “Phía Tây Không Có Gì Lạ”

      2/ Tựa gốc: “Alexis Zorba”
      * Trước 1975, Nguyễn Hữu Hiệu dịch: “Alexis Zorba, Con Người Chịu chơi”
      * Và, Dương Tường dịch: “Alexis Zorba, Con Người Hoan Lạc”

      3/ Tựa gốc: “Wuthering Heights”
      * Trước 1975, Nhất Linh và Nguyễn Tường Thiết dịch: “Đỉnh Gió Hú”
      * Và, Dương Tường dịch: “Đồi Gió Hú”

      4/ Tựa gốc: “L’étranger”
      * Trước 1975:
      – Võ Lang dịch: “Người Xa Lạ”
      – Dương Kiền và Bùi Ngọc Dung dịch: “Kẻ Xa Lạ”
      – Lê Thanh Hoàng Dân và Mai Vinh Phúc dịch: “Kẻ Xa Lạ”
      * Và, Dương Tường dịch: ” Người Dưng”

      5/ Tựa gốc: “Gone with thi wind”
      * Trước 1975, Vũ Kim Thư dịch: “Cuốn Theo Chiều Gió”
      * Và, Dương Tường dịch: “Cuốn Theo Chiều Gió”.

      đến…”….Tôi không rõ có bao nhiêu tác phẩm dịch ký tên Dương Tường…..”

      P/s: Chị Năm copy đoạn còm này, hoặc gõ giúp Út, chêm thêm vào trong bài ở đoạn ấy, cho rõ ý của tác giả Diên Vỹ…nghen….
      – Với tác giả Diên Vỹ, lần đầu tiên Út cũng mới biết, chị Năm à…

      Cám ơn chị Năm.

    • Võ Trung Tín
      15/06/2012 lúc 23:23

      Chị Năm, cho phép ròm em cũng…”chen dzô”…góp chuyện về..dịch “giả” Dương Tường, với cái bài viết này của tác giả Hoàng Anh…cho rôm rả… nghen! hihihihihi…

      VÀI NHẬN XÉT VỀ 3 CHƯƠNG ĐẦU ( 1, 2 và 3 ) TRONG BẢN DỊCH “LOLITA” của ông DƯƠNG TƯỜNG.
      ( Hoàng Anh – Tiền vệ.org )

      Tháng Ba vừa qua, Công ty Văn hóa & truyền thống Nhã Nam đã giới thiệu rầm rộ quyển tiểu thuyết “Lolita” do ông Dương Tường chuyển ngữ. Bản dịch tác phẩm của các nhà văn đoạt giải Nobel mấy năm gần đây đâu may mắn có được vinh dự to tát nhường ấy!

      “Lolita” là lời biện bạch của một kẻ sát nhân tên Humbert, luống tuổi, trí thức. Humbert chịu lấy một góa phụ mà y chán ghét, chỉ vì y thèm khát và muốn được gần gũi (để tán tỉnh) cô con gái Lolita mới 12 tuổi của bà. Khi phát giác sự thật não nề, bà quẫn trí lao ra khỏi nhà, bị ô-tô cán chết! Humbert tìm đến chỗ Lolia cắm trại, giấu nhẹm chuyện này, đón và chở Lolita đi xuyên nước Mỹ, ở khắp các quán trọ dưới danh nghĩa “cha dượng và con gái”, quan hệ tình dục với cô bé. Rồi Lolita nghe lời đường mật của kẻ khác, bỏ rơi Humbert. Sau nhiều năm ra sức tìm kiếm, cuối cùng Humbert gặp lại nàng – lúc ấy gần 18 tuổi và đã có chồng (không phải kẻ đã quyến rũ nàng ngày trước). Được Lolita tiết lộ tông tích kẻ quyến rũ nọ, Humbert đã tìm và giết hắn. Còn Lolita cũng chết, sau khi sinh đứa con nàng có với chồng.
      Với nội dung ấy, liệu “Lolita” có đáng được ca ngợi đến thế chăng?

      Không phải ngẫu nhiên mà dư luận Âu Mỹ – vốn phóng khoáng hơn ta bội phần – đã kết án (gọi đó là “tranh cãi” là cố ý làm nhẹ vấn đề) ngay khi “Lolita” được phát hành lần đầu. Từ ấy đến nay tuy đã hơn nửa thế kỷ, song một tác phẩm nội dung phi luân và vô đạo đức vẫn là phi luân và vô đạo đức, không nhãn hiệu “văn học” nào che đậy được!

      Dịch và phát hành “Lolita” trong thời điểm này chỉ càng khiến nền đạo lý vốn đã suy đồi khủng khiếp từ năm 1975 có nguy cơ trở thành tồi tệ hơn nữa!

      Song, phải công bằng thừa nhận một điều: tác giả Nabakov quả có văn tài! Trong “Lolita” chữ nghĩa của ông thật phong phú và ông đã giỏi bọc những ham muốn phi luân của nhân vật Humbert bằng đủ thứ từ ngữ hay ho.

      Chuyển tải sang tiếng Việt tài dùng chữ của Nabokov nhất định không dễ dàng (chưa kể theo nhận xét của giới chuyên môn, Nabakov đã đặt tên cho một số nhân vật trong “Lolita” với nhiều ẩn dụ).

      Nên dù hoàn toàn không thích quyển này, tôi vẫn tò mò muốn được đọc bản dịch của ông Dương Tường xem sao.

      Rất tiếc vì ở nước ngoài nên tôi mới chỉ được đọc ba Chương 1, 2 và 3 do Công ty Nhã Nam đưa lên mạng (www.lolitavietnam.com).

      Đọc rồi, tôi không khỏi có một số thắc mắc, rất mong được dịch giả Dương Tường giải đáp cho.

      (Tôi chỉ liệt kê được theo Chương, chứ không thể theo trang. Ba chương đầu này rất ngắn, bạn đọc có thể đối chiếu dễ dàng.)

      Chương 1:

      1.

      “She was Lo, plain Lo, in the morning, standing four feet ten in one sock. She was Lola in slacks. She was Dolly at school. She was Dolores on the dotted line. But in my arms she was always Lolita.”

      “Buổi sáng, em là Lo, ngắn gọn là Lo thôi, đứng thẳng cao một mét bốn mươi sáu , chân đi độc một chiếc tất. Mặc quần thụng trong nhà , em là Lola. Ở trường học, em là Dolly. Trên dòng kẻ bằng những dấu chấm, em là Dolores. Nhưng trong vòng tay tôi, bao giờ em cũng là Lolita. “ (Dương Tường – dưới đây sẽ viết tắt là DT).

      “Buổi sáng nàng là Lo, ngắn gọn Lo thôi, đứng thẳng cao một mét hăm nhăm, chân đi độc một chiếc tất. Trong áo quần nghiêm chỉnh nàng là Lola. Ở trường học nàng là Dolly. Trên đơn từ nàng là Dolores. Nhưng trong vòng tay tôi bao giờ nàng cũng là Lolita. “ (Hoàng Anh – dưới đây sẽ viết tắt là HA).

      Giải thích:

      a) “She” là nàng, ai cũng biết! Ông Dương Tường dịch là “em” tất, nhất định phải có chủ đích! Tôi rất mong được biết chủ đích của ông.

      b) Lolita cao 4,1 feet – nghĩa là 4,1 x 30, 48 cm = 124,97 cm. Không rõ ông Dương Tường đã tính thế nào mà Lolita thêm được hai mươi mốt phân?

      c) “Slacks”: quần dài – dù thụng hay không – cho cả nam lẫn nữ, mặc đâu cũng được, không cứ trong nhà! Câu này có nghĩa: sau khi thay quần áo nghiêm chỉnh – dù ở nhà hay đi ra ngoài – nàng là Lola.

      d) Về “trên dòng kẻ bằng những dấu chấm” nhiều người đã có ý kiến, tôi không cần viết thêm.

      2.

      “Did she have a precursor?”

      “Có ai trước em không nhỉ?” (DT)

      “Tôi đã yêu ai trước nàng chưa ư?” (HA)

      Giải thích:

      Câu tiếng Anh rất rõ nghĩa, nhưng dịch ra tiếng Việt sẽ khá rắc rối, vì ta không thể dịch “precursor” thành “người tiền nhiệm” … trong tình trường! Ông Dương Tường dịch trại đi, nhưng ý không chính xác; vì mới đọc thoáng qua độc giả dễ nhầm tưởng Humbert muốn biết Lolita (lại “em”!) có anh hay chị nào không. Trong khi ở đây Humbert “hỏi” lại đoàn bồi thẩm “[Quý vị muốn biết] Tôi đã yêu ai trước nàng chưa ư?” rồi y trả lời: “Có, có đấy ạ!”

      3.

      “In point of fact, there might have been no Lolita at all had I not loved, one summer, a certain initial girl-child.”

      “Trên thực tế , có thể sẽ chẳng bao giờ có Lolita nào hết nếu vào một mùa hè nào đó, tôi đã không yêu một bé gái đầu tiên.” (DT)

      “Thật ra có lẽ chẳng bao giờ có Lolita nào hết, nếu vào một mùa hè nào đó, tôi đã không yêu một cô bé đầu tiên.” (HA)

      Giải thích:

      “Trên thực tế” chỉ dùng để nói về điều đã / đang xảy ra hoặc không. “Trên thực tế” đi liền với “có thể sẽ” là không lô-gich! Thử tưởng tượng tôi, bắt chước ông Dương Tường, viết thế này: “Trên thực tế, có thể sẽ chẳng bao giờ có nước Việt Nam nghèo nàn nào hết, nếu ….” – rất không ổn, vì “trên thực tế” cả thế giới đều biết có một nước VN đã và đang nghèo xơ xác!

      “Trên thực tế” Humbert đã có Lolita!

      Ở đây Humbert phân bua với đoàn bồi thẩm về chuyện tình của y; như thế dịch “in point of fact” là “thật ra” hợp lý hơn!

      [Nói thêm: Annabel là cô bé đầu tiên ấy, chỉ kém Humbert vài tháng tuổi, gọi là “bé gái” (DT) không ổn!]

      4.

      “Ladies and gentlemen of the jury, exhibit number one is what the seraphs, the misinformed, simple, noble-winged seraphs, envied. Look at this tangle of thorns.”

      “Thưa quí ông bà bồi thẩm, tang vật số một là cái mà những thiên thần thượng đẳng, những thiên thần ngây ngô , chất phác với đôi cánh cao quí, thèm muốn . Xin hãy nhìn mớ gai chằng chịt này.” (DT)

      “Thưa quý vị bồi thẩm, tang vật số một là cái mà những thiên thần thượng đẳng, chất phác mang đôi cánh cao quý, không thấu đáo sự tình nên đã ganh tị. Quý vị hãy nhìn mớ gai chằng chịt này mà xem.” (HA)

      Giải thích:

      Seraph là thiên thần cấp cao (trong Kinh thánh). Tại sao họ ganh tị? (ở đây dịch “envy” là “ganh tị” chính xác hơn “thèm muốn”!) Họ ganh tị gì? – Họ không ‘ngây ngô’, mà do “không thấu đáo” (misinformed: được thông tin thiếu sót hoặc sai lạc!) về chuyện tình của Humbert, nên đã sinh lòng ganh tị. Vì thế Humbert đã bị trừng phạt (“mớ gai chằng chịt” là trong nghĩa đó). Độc giả phương Tây dễ dàng liên tưởng ngay đến tích Chúa Jesu phải đội mão gai khi chịu khổ hình. Phần lớn bạn đọc Việt Nam không phải giáo dân đạo Cơ đốc nên khó biết tích này. Lẽ ra ông Dương Tường nên chú thích!

      Chương 2:

      5.

      “My father was a gentle, easy-going person, a salad of racial genes (…)”

      “Cha tôi là một người dịu dàng, dễ tính, mang trong mình một hỗn hống gien (…)” (DT)

      “Cha tôi là một người hiền lành, dễ tính, lai tạp nhiều chủng tộc (…)” (HA)

      Giải thích:

      “hỗn hống” là hỗn hợp của thủy ngân (hống) với một hay nhiều kim loại khác (Từ điển tiếng Việt), không thể dùng cho trường hợp này!

      6.

      “At thirty he married an English girl, daughter of Jerome Dunn, the alpinist, and granddaughter of two Dorset parsons, experts in obscure subjects – paleopedology and Aeolian harps.”

      “Năm ba mươi tuổi, cha tôi lấy một cô gái người Anh, con gái nhà leo núi Jerome Dunn và cháu gái một cặp vợ chồng mục sư ở giáo xứ Dorset, chuyên gia về những đề tài bí ẩn – cụ ông về cổ thổ nhưỡng học, cụ bà về đàn phong hạc.” (DT)

      “Năm ba mươi tuổi, cha tôi lấy một thiếu nữ Anh, con của nhà leo núi Jerome Dunn và cháu gọi hai mục sư ở giáo xứ Dorset bằng ông; họ là chuyên gia về những đề tài bí ẩn – người về cổ thổ nhưỡng học, người về đàn phong hạc.” (HA)

      Giải thích:

      a) “cô gái” tất nhiên phải là con gái và cháu gái, thành ra thừa 2 chữ “gái”!

      b) “Granddaughter of two Dorset parsons”: cháu (gái) gọi hai mục sư ở Dorset bằng ông! Không phải “một cặp vợ chồng”, nên cũng không có cụ ông hay cụ bà nào cả.

      7.

      “(…) surely, you all know those redolent remnants of day suspended, with the midges, about some hedge in bloom or suddenly entered and traversed by the rambler, at the bottom of a hill (…)”

      “(…) chắc chắn, tất cả quí vị đều biết những dư tàn lãng đãng của ngày lơ lửng cùng đám muỗi mắt bên trên một hàng giậu nở hoa, hoặc bất chợt bị đột nhập và xuyên qua bởi kẻ lãng du dưới chân một quả đồi (…)” (DT)

      “(…) chắc chắn tất cả quí vị đều biết những dư âm thơm ngát của ngày tàn lơ lửng cùng đám muỗi mắt bên trên một hàng giậu nở hoa nào đấy hoặc bất chợt bị những bước chân của kẻ lãng du dưới chân một quả đồi làm xáo trộn (…)” (HA)

      Giải thích:

      a) “redolent”: thơm phức (trên một hàng giậu nở hoa mà!), không phải lãng đãng!

      b) “bị đột nhập và xuyên qua bởi kẻ lãng du” nghe rất lạ tai!

      8.

      “Perhaps she wanted to make of me, in the fullness of time, a better widower than my father.”

      “Có lẽ bác muốn rèn cho tôi, tới kì viên mãn , trở thành một ông góa tốt hơn cha tôi.” (DT)

      “Có lẽ bác muốn rèn cho tôi trở thành một người đàn ông góa biết cư xử hơn cha tôi, khi tới lúc.” (HA)

      Giải thích:

      a) tiếng Việt không chỉ có một tính từ “tốt”, để rồi cái gì cũng “tốt” (ăn tốt, ngủ tốt, học tốt, chết tốt…)

      b) “In the fullness of time”: tới lúc thích hợp (Từ điển Anh-Việt).

      9.

      “From the aproned pot-scrubber to the flanneled potentate (…)”

      “Từ chị lao công cọ bô đeo tạp dề đến ông trùm sỏ mặc đồ flanen (…)” (DT)

      “Từ người giúp việc dọn dẹp tầm thường đến kẻ quyền uy hét ra lửa ăn mặc sang trọng (…)” (HA)

      Giải thích:

      “Bô” là cái chậu để người già, người bệnh liệt giường, trẻ em đại hoặc tiểu tiện.

      Đây nói về khách sạn sang trọng Mirana của ông bố, không phải nhà thương hay viện dưỡng lão, nên không thể có “bô” để cọ! “The pot-scrubber” là người cọ rửa soong chảo, ở đây nên hiểu khái quát là “người giúp việc dọn dẹp tầm thường”. Tương tự, nên hiểu khái quát “the flanneled potentate” là “kẻ quyền uy hét ra lửa ăn mặc sang trọng”.

      10.

      “and some interessting reactions on the part of my organism.”

      “và những phản ứng ngồ ngộ nơi cơ thể tôi” (DT)

      “và những phản ứng ngồ ngộ nơi bộ phận ấy của cơ thể tôi” (HA)

      Chương 3:

      11.

      “and I then see Annabel in such general terms as: (…)”

      “theo cách này, tôi hình dung Annabel dưới dạng vẻ có thể mô tả bằng những từ chung chung như (…) (DT)

      “và rồi tôi hình dung Annabel dưới những khái niệm chung chung như (…) (HA)

      Giải thích:

      Đoạn gạch dưới vừa thừa (không có trong nguyên bản) vừa tối nghĩa!

      12.

      “(…) I doubt if much individual genius should be assigned to our interest in the plurality of inhabited worlds (…)”

      “(…) tôi không tin rằng người ta có thể gán cho chúng tôi ít nhiều phẩm chất thiên tài chỉ vì chúng tôi quan tâm đến sự đa nguyên của thế giới có cư dân (…)” (DT)

      “(…) tôi không tin người ta cho rằng chúng tôi có sở thích ít nhiều độc đáo, chỉ vì chúng tôi quan tâm đến sự hiện hữu của nhiều thế giới có cư dân (…)” (HA)

      Giải thích:

      a) “Genius” không chỉ có một nghĩa “thiên tài”! Ở đây nó đồng nghĩa với “inclination, taste” (sở thích, khuynh hướng) – “individual genius”: sở thích độc đáo, khác lạ!

      b) “Plurality”: sự có nhiều – (không phải “đa nguyên” hay “đa” gì khác!)

      13.

      “(…) there was a snapshot taken by my aunt (…) in a sidewalk café.”

      “(…) có một tấm hình do bác tôi chụp nhanh tại một tiệm cà phê vỉa hè.” (DT).

      Giải thích:

      Câu dịch không sai, nhưng e rằng không ít bạn đọc trong nước tưởng nhầm bên trời Tây văn minh cũng có quán cóc “chiếm dụng lề đường” chẳng khác ở Việt Nam. Không phải! Châu Âu vốn lạnh nên quán cà phê (cả quán ăn) thường chỉ bày bàn trên lề đường cho khách khi thời tiết ấm áp, để khách được hưởng nắng ấm và “ngắm cô đi qua, nhìn bà đi lại”; đây thường là những quán khá sang hoặc sang, vì họ phải trả bộn tiền cho thành phố để được phép sử dụng vài mét lề đường. Lẽ ra ông Dương Tường nên chú thích, nếu được, giúp bạn đọc hiểu thêm đôi nét sinh hoạt ở một đất nước xa lạ.

      Ngoài 13 thắc mắc trên còn vài chỗ ông Dương Tường dịch không chính xác hoặc hơi lủng củng hoặc dịch bám chữ thành ra khó hiểu!

      Hy vọng 33 Chương còn lại ít sai sót hơn, kẻo ông Dương Tường sẽ phải sửa không chỉ “ít ra dăm chục lỗi” như ông vừa trả lời phỏng vấn!

      ——————

      Bài liên quan:

    • Phạm Sơn
      16/06/2012 lúc 12:52

      Cảm ơn cô sv Bảo Vân đã giới thiệu một bài viết thật hay.

      “Âu đó cũng là một thực trạng không có gì lạ ở đất nước này.”

      Bài viết của Diên Vỹ… “vuốt ve”… thật sắc sảo đến thú vị.
      Thêm một “tượng đài bong bóng” dịch thuật bị lột trần chân tướng:…DỎM !

    • Trần thị Bảo Vân
      16/06/2012 lúc 15:38

      Phay Van :Bảo Vân: Cảm ơn em. Chị đã thêm đoạn này vào còm của em, trong cả hai bài “Hành trình…” và “Magellan”.

      Dạ, Út cũng rất cám ơn chị Năm đã…”chiều” Út…hết cỡ…ạ! hihihihihi…

      Ủa! Hôm nay chị Năm bận làm gì mà giờ này không thấy xuất hiện vậy?
      À, các links từ nhà chị dẫn đến các nhà chị Ba, chị Tư, bác THT, bác Trà, bác Cua, bác Đồ…, cũng chưa vào được, chị Năm chỉnh dẫn lại đi…cho thuận tiện?

    • Trần thị Bảo Vân
      17/06/2012 lúc 16:03

      Phay Van :Tín và Bảo Vân: thấy cái gì hay thì cứ copy vào đây nhé

      Có bài hay “Đối Thoại” mới của tác giả Diên Vỹ, đang tranh luận trên trang Tiền Vệ.org, đây chị Năm…

      MIỀN DỊCH HẠCH – BÀI 2 –
      Tác giả: Diên Vỹ

      BÀI 2: NHÃ NAM VÀ CÁC TỔNG BIÊN TẬP

      Như tôi được biết, trước khi có sách bị thu hồi ông Cao Việt Dũng là trưởng ban dịch thuật của công ty Nhã Nam, nay chức vụ này do ông Trần Tiễn Cao Đăng chịu trách nhiệm. Trong bài này tôi xin trình bày vài suy nghĩ của tôi về hai người, một người đã và một người đang, ngồi ở vị trí này; sau đó là về công ty nơi họ đang làm việc.

      2.1 Ông Cao Việt Dũng

      Tôi đã phải rất đắn đo trước khi viết về ông bởi lẽ tôi thực sự không muốn đào bới thêm vết thương (nếu có) trong ông lúc này. Nhưng tôi nhận thấy trên thực tế ông đã chọn thái độ đứng ngoài cuộc mổ xẻ này từ đầu và nay lại tiếp tục miệt mài với công việc mà ông cho là đáng quan tâm hơn: blogging. Do đó, là một người đã từng đánh giá cao ông, tôi thấy mình hoàn toàn có quyền trình bày những suy nghĩ dưới đây.

      Tôi đã từng rất hy vọng ở ông với tuổi trẻ, tài cao, học rộng (Google cho biết: ông mười bốn tuổi đã dịch “Sản nghiệp nhà Rougon”, học cấp 3 tại trường chuyên Hà Nội-Amsterdam, tốt nghiệp đại học Ngoại thương rồi du học Pháp tại École Normale Supérieure de Paris [nơi Phạm Duy Khiêm và Trần Đức Thảo từng theo học] và Đại học Sorbonne) ông đã không chọn con đường trở thành giám đốc như bao người mà lại chọn con đường dịch thuật với đủ mọi thách thức và thua thiệt. Tôi đã từng mơ: với ông người ta có thể thấy lại một Bùi Giáng hay một Phạm Công Thiện. Nhưng hôm nay thì tôi đành phải hết sức thất vọng mà đặt câu hỏi về ông như thế này: Làm sao mà một người có trình độ học vấn như ông lại có thể phạm những lỗi ngớ ngẩn đến như vậy về Việt văn và Pháp văn? [1] Tôi xin cam đoan rằng nếu có phải giả bộ ngốc nghếch thì tôi cũng không thể nào viết ra được những câu văn gây cười như thế bằng tiếng mẹ đẻ. Hai “cái trường rất lớn” ở Hà Nội có thể tuyển ông vào học, các nhà xuất bản trong nước có thể ẩu tả in sách của ông, bảy trăm tờ báo trong nước có thể hùa theo tán tụng ông, những việc này không có gì lạ. Nhưng chẳng lẽ cả hai cái trường danh tiếng thế giới kia cũng u mê mà cấp học bổng và công nhận tốt nghiệp cho một người không vững văn phạm, không phân biệt nổi đâu là động từ être, đâu là động từ suivre, không biết “le bassin de l’Arsenal” là bến thuyền, “un grenier avec une verrière” là cái tầng áp mái, “la Très Grande Bibliothèque” là Thư Viện Quốc Gia hay sao? Ai có thể tin nổi?

      Vậy nên tôi lại buộc lòng phải nghi ngờ:

      1. Có thật ông Cao Việt Dũng đã du học và tốt nghiệp tại hai trường danh tiếng ở Pháp không?

      2. Có thật chính ông Cao Việt Dũng là người đã dịch những cuốn sách đầy lỗi kia không?

      Google cho biết ông Cao Việt Dũng đã dịch hơn 20 cuốn, nếu có được sự kiểm tra lại toàn bộ những dịch phẩm này và cho kết luận rằng cả 20 cuốn ấy đều mắc lỗi sai như những cuốn đang được phân tích trên Tiền Vệ thì tôi không còn gì để nghi ngờ về khả năng dịch thuật của ông Cao Việt Dũng nữa. Nhưng nếu kết quả kiểm tra là những cuốn ấy không sai, là rất tốt, thì tôi ngờ rằng những cuốn sai này không phải do ông Cao Việt Dũng dịch, mà ông Cao Việt Dũng đã đưa cho người khác làm rồi ký tên vào. Hà cớ gì người dịch là đàn ông mà vừa trông thấy chữ “intestin” lại có thế nghĩ ngay tới cái tử cung của phụ nữ? Phải chăng người dịch này là phụ nữ, nên sẵn đó cho “sadisme” thành “bạo dâm” luôn mà quên béng rằng hai nhân vật trong ngữ cảnh là mẹ và con gái? Phải chăng chính người phụ nữ này mới là người ấm ớ cả Việt văn và Pháp văn nên mọi hành vi văn chương với người này chẳng có ý nghĩa gì hết, câu văn ngang phè phè mà vẫn cứ phang ra được?

      Nếu kết quả kiểm tra trả lời cho 2 nghi ngờ trên của tôi là: ông Cao Việt Dũng có học và tốt nghiệp tại hai trường danh tiếng ở Pháp, chính ông là người đã dịch hơn 20 cuốn đầy lỗi, thấy chữ “l’intestin” là ông nghĩ ngay tới cái tử cung của phụ nữ; thì tôi lại buộc phải có nghi ngờ thứ ba:

      3. Thần kinh tư duy của ông Cao Việt Dũng hoạt động không bình thường?

      Tôi không hề có ý muốn các nghi ngờ của tôi trong loạt bài này là sự thật, vì không có những sự thật ấy thì những gì mà những người có tên nêu ở đây đã làm cũng đủ khiến cho sự thất vọng về họ lên đến đỉnh điểm rồi. Tôi xin phép được nói về sự thất vọng ấy ở bài sau.

      2.2 Ông Trần Tiễn Cao Đăng

      Người ta gọi ông là hiệp sĩ từ sau khi ông phát hiện ra “thảm họa dịch thuật” (từ dùng của chính ông): cuốn “Mật mã Da Vince” do bà Đỗ Thu Hà dịch, vào năm 2005.[2] Rồi người ta lại thấy ông nổi giận khi dư luận trách cứ ông đã không lên tiếng về việc dịch trật của ông Cao Việt Dũng:[3]

      “Chỉ những kẻ rất thiếu sự khoan dung thì mới, một cách hả hê, ngoáy sâu vào nỗi đau của một người là cảnh sát, từng đích thân truy bắt và trừng trị nhiều tội phạm, lại là cha của một đứa con tội phạm.

      Những kẻ như thế chắc chắn không bao giờ thèm biết rằng người cha đó, khi đối mặt đứa con ấy, đã muốn giết nó như thế nào và phải tự ngăn mình làm điều đó như thế nào.

      Tôi việc gì phải nói cho họ biết tôi đã hét to như thế nào khi làm việc với các biên tập viên Nhã Nam chịu trách nhiệm chính về “Bản đồ và vùng đất”.

      Việc gì tôi phải nói cho họ biết tôi đã trao đổi những gì với Cao Việt Dũng, với tư cách cùng là người của Nhã Nam, và với tư cách dịch giả đồng nghiệp.

      Nói cho họ làm cái gì? Họ không có tư cách để biết những chuyện đó.”

      Tôi rất muốn tin là ông Trần Tiễn Cao Đăng nói thật, rằng ông đã phải “hét to như thế nào khi làm việc với các biên tập viên Nhã Nam chịu trách nhiệm chính về “Bản đồ và vùng đất”, và tôi muốn được nghe ông cũng hét to như thế với “Hạt cơ bản”, “Vô tri”, “Quả táo vàng của ham muốn vĩnh cửu”. Nhưng dẫu cho ông có hét to gấp mười lần thế thì cũng chỉ có những biên tập viên ở công ty Nhã Nam nghe thấy mà thôi, chứ thiên hạ bên ngoài làm sao mà biết như dạo nào ông “hét” bà Đỗ Thu Hà! Giá ông cũng làm như hồi đó là lên tiếng trên báo chí đòi “loại bỏ vĩnh viễn những thảm họa đó khỏi đời sống văn học”,[2] khi các biên tập viên dốt nát và ương bướng của Nhã Nam không chịu nghe lời ông mà sửa sai thì ông khẳng khái dứt áo bỏ đi khỏi công ty này. Nếu ông làm được một trong hai việc đó thì tôi tin độc giả sẽ tôn thờ ông là hiệp sĩ đến suốt đời! Nhưng trên thực tế không ai biết ông đã nói gì, làm gì lúc đó; chỉ thấy ông bây giờ ngồi vào cái ghế của ông Cao Việt Dũng.

      Vì độc giả chỉ thấy ông im lặng nên họ có quyền nghĩ ông là người “ăn cây nào rào cây nấy”, là người “ngậm miệng ăn tiền”, là anh chàng hiệp sĩ đã “bán mình” và họ phải đặt dấu hỏi về vai trò trách nhiệm của ông. Thấy vậy, ông liền hằn học phát biểu rằng họ là những kẻ thiếu khoan dung không có tư cách để biết rằng ông đã hét to với các biên tập viên và đã trao đổi với ông Cao Việt Dũng những gì. Như tôi đã nói ở trên: ông chỉ “hét với nhau” ở trong phòng làm việc và nói chuyện riêng với ông Cao Việt Dũng thì làm sao người ngoài biết được! Và nữa, từ “khoan dung” chỉ dùng để chỉ thái độ rộng lượng đối với người biết nhận lỗi. Còn ông, ông mắng người phê phán mình ngay từ câu đầu tiên thì họ có thể “khoan dung” với ông bằng cách nào?

      Thái độ hằn học này của ông đã chứng tỏ ông không chỉ hết sức vô trách nhiệm mà còn rất vô ơn nữa, bởi những người “thiếu khoan dung không có tư cách” ấy chính là những người đã ủng hộ ông, đã tôn xưng ông là hiệp sĩ, đang bỏ tiền ra mua sách của Nhã Nam và đóng góp cho Nhã Nam những điều mà không một nhân viên nào của Nhã Nam làm được!

      Khi người ta phát hiện ra vụ “trên dòng kẻ bằng những dấu chấm”, thì ông Trần Tiễn Cao Đăng tiếp tục có phản ứng:[3]

      “Nói gọn, đây không phải là một lỗi dịch sai; cùng lắm nó chỉ là một điểm có thể tranh luận. Trong giới dịch thuật, người ta phân biệt hai khái niệm này rất rõ. Chỉ nêu một điểm này ra và cứ bám vào đó mà khăng khăng nói rằng “ngay cả một dịch giả lão thành như Dương Tường cũng dịch có lỗi”, rồi thì nối kết chuyện đó với tình trạng “dịch loạn”, “dịch ẩu” mà dư luận đang quan tâm trong thời gian gần đây, đó là một việc làm thiếu chín chắn, thiếu công tâm.”

      “Bản thân tôi, trước khi nói rằng một cuốn sách nào đó dịch sai, tôi phải đọc kỹ bản dịch, đọc kỹ bản gốc (dĩ nhiên là phải dựa trên điều kiện tôi nắm chắc ngôn ngữ của bản gốc), đối chiếu hai văn bản hết sức kỹ lưỡng, để lọc ra một con số đủ lớn những chỗ mà tôi tin chắc là lỗi – trên cơ sở sự suy xét, thẩm định thấu đáo, khách quan hết sức có thể của mình. Chỉ khi đó tôi mới tự cho phép mình kết luận đó là một bản dịch không tốt, hay một “thảm họa dịch thuật”, cụm từ tôi đã dùng một lần duy nhất (và lúc tôi dùng nó, tôi không thể nào lường trước nó lại trở thành một khái niệm được nhiều người dùng lại đến như vậy).”

      “Tác giả những bài báo có dụng ý gộp chung “Lolita” vào hàng những cuốn “dịch loạn” (ở đây tôi muốn mở dấu ngoặc: “dịch loạn” là một cụm từ một số người hay dùng, nhưng bản thân tôi không muốn dùng) rõ ràng là đã không làm việc đó – không hiểu là do họ thấy không cần làm hay là họ không có khả năng làm. Họ đã không hề làm cái việc đáng ra họ phải làm: trước khi gộp chung “Lolita” vào cái họ gọi là các sách “dịch loạn” khác, họ phải mổ xẻ bản dịch đó đến nơi đến chốn như tôi vừa nói cái đã. Nếu họ không đủ sức làm thế, họ có thể mời một chuyên gia, một dịch giả chuyên nghiệp, để bảo đảm sự khách quan và cơ sở khả tín của bài viết. Họ không làm thế. Việc duy nhất họ làm là đi cóp cái đoạn viết về cụm “on dotted lines” ấy từ một diễn đàn trên mạng, thêm thắt dăm ba dòng, biến báo đôi ba chỗ, thế là thành bài viết, thành sự kết luận rằng “Lolita” có lỗi. Đó là một kết luận hồ đồ, kết quả của một cách làm việc thiếu ý thức trách nhiệm.”

      “Lolita” là một trong những bản dịch văn chương nước ngoài ra tiếng Việt công phu và xuất sắc nhất mà tôi được đọc trong nhiều năm qua. Và tôi chân thành mong rằng tất cả mọi người, nhà báo cũng như độc giả, trước khi hùa theo ai đó lên tiếng này nọ về “Lolita”, hãy làm cái việc đáng làm trước hết là đọc kỹ nó, với tâm thế rộng mở, không định kiến.”

      Trong đoạn trích này ông Trần Tiễn Cao Đăng khẳng định như sau:

      1. “Trên dòng kẻ bằng những dấu chấm” không phải là một lỗi dịch sai, cùng lắm chỉ là một điểm có thể tranh luận.

      2. Trước khi nói một bản dịch là sai, ông Trần Tiễn Cao Đăng phải đọc kỹ bản dịch và bản gốc để đối chiếu. Những người không làm được như thế mà nói nọ nói kia là hồ đồ, thiếu ý thức trách nhiệm.

      3. Ông Trần Tiễn Cao Đăng không chấp nhận việc gộp cuốn “Lolita” vào danh sách những cuốn dịch loạn.

      4. “Lolita” là một trong những bản dịch văn chương nước ngoài ra tiếng Việt công phu và xuất sắc nhất mà ông Trần Tiễn Cao Đăng được đọc trong nhiều năm qua.

      Tôi xin đáp lại những ý trên của ông Trần Tiễn Cao Đăng như sau:

      1. Nếu “trên dòng kẻ bằng những dấu chấm” không phải là một lỗi dịch sai thì những kiểu dịch như “miền Columbia”, hàm ý cho cha Humbert làm trai bao, “cái miệng Nam tiến”, hay cho bé Lolita nằm tơ hơ ngoài “piazza”- quảng trường (?!) (và còn rất nhiều nữa) có phải là sai không, hay cũng chỉ là một điểm đáng tranh luận? Kiểu dịch như thế đã đủ để chứng minh rằng ngay cả một dịch giả lão thành như Dương Tường cũng dịch có lỗi (thậm chí sai bét nhè) hay chưa? Đó là tôi còn chưa nói đến những kiểu diễn dịch tiếng Việt tối tăm như “ngọn lửa nơi hạ bộ” hay “phòng thí nghiệm tâm trí”. Độc giả không chỉ bám vào “trên dòng kẻ bằng những dấu chấm” để đánh giá Lolita, “trên dòng kẻ bằng những dấu chấm” chỉ là một cách diễn dịch ngây ngô khởi đầu để họ phải mua bản tiếng Anh về đối chiếu rồi nhận chân ra năng lực của người dịch mà thôi. Cho đến nay họ vẫn tiếp tục chỉ ra hàng đống lỗi ngớ ngẩn tương tự đấy. Sự thật thì ai mới là người chỉ nêu một điểm này ra rồi khăng khăng nói?

      2. Đọc đoạn này thì tôi hiểu rằng ông Trần Tiễn Cao Đăng đã đọc kỹ bản dịch, đã mổ xẻ nó đến nơi đến chốn và ông không thấy nó sai, với ông thì “Lolita của Dương Tường là một trong những bản dịch văn chương nước ngoài ra tiếng Việt công phu và xuất sắc nhất mà ông được đọc trong nhiều năm qua”. Vậy ông có thấy “miền Columbia” sờ sờ ngay trang đầu không? Với những phân tích của người đọc trong và ngoài nước đang rất sôi nổi trên trang Tiền Vệ thì nhận xét của ông có xác đáng không? Với tư cách là tổng biên tập của Nhã Nam, ông hết lời ca tụng một dịch phẩm trật lất ngay ở trang đầu tiên và còn tiếp tục trật lất ở những trang sau nữa, vậy đó có phải là thái độ hồ đồ, thiếu ý thức trách nhiệm không? Có phải là một việc làm thiếu chín chắn, thiếu công tâm không?

      3. Với những lỗi dịch sai như thế thì Lolita có đáng bị xếp vào danh sách dịch loạn hay không? Nếu ông vẫn nhất quyết không chịu thì tôi sẽ đưa nó vào danh sách “dịch hạch, dịch tả hay dịch vật”, chắc ông vừa lòng? “Dịch loạn” là một cụm từ được ông/bà Hà Thúc Lang lần đầu tiên dùng để chỉ những lỗi dịch thuật không thể chấp nhận được, cũng giống như cụm từ “thảm họa dịch thuật” của ông mà thôi. Sao ông phải tránh không nói thẳng ra là trang Tiền Vệ đã đăng cụm từ “dịch loạn” mà chỉ nói “một số người dùng”, trong khi bài ông “hét” về “thảm họa dịch thuật” cách đây 7 năm đã được ông gửi đăng trên trang Talawas?

      4. Công phu (nghe nói ông Dương Tường đã tốn 2 năm để dịch) và xuất sắc (do ông Trần Tiễn Cao Đăng đánh giá) mà ngay những trang đầu tiên đã lộ ngay ra cái trình độ thảm hại của người dịch vậy sao?[4]

      Không biết thật sự ông hiệp sĩ có “làm cái việc đáng làm trước hết là đọc kỹ nó, với tâm thế rộng mở, không định kiến” hay không mà dám lên mặt bảo ban thiên hạ đừng có mà “hùa theo ai đó” lên tiếng này nọ về “Lolita” do lão thành dịch giả của ông công phu rị mọ? Tôi xin một lần nữa nhắc cho ông nhớ rằng những người mà ông vừa mỉa mai rằng “hùa theo” và “ai đó” ấy chính là những độc giả đã và đang lên tiếng về cái sự dịch loạn, cũng chính nhờ sự lên tiếng rất xác đáng của họ mà Nhã Nam đã phải thu hồi 1 trong nhiều cuốn dịch bậy. Chính họ, những độc giả đã bỏ tiền ra mua sách nuôi sống công ty Nhã Nam và để Nhã Nam có tiền trả lương cho ông, chứ không phải bất cứ một nhà văn, một nhà báo, một nhà phê bình hay một dịch giả nào như ông ở cái đất nước này! Đường đường là trưởng ban biên tập mà ông không những không thấy được cái sai thù lù trên sách của công ty ông in ra mà còn tâng bốc nó lên tận mây xanh, khi bị phê phán thì giãy nảy lên bênh lấy bênh để một cách đáng xấu hổ rồi xấc xược lên mặt bề trên mà phủ đầu thiên hạ. Với năng lực và nhân cách ấy, ông lấy tư cách gì mà có thể tự cho mình ung dung ngồi vào cái ghế của người tiền nhiệm?

      Trong một nỗ lực cuối cùng để dẹp yên dư luận, ông Trần Tiễn Cao Đăng viết:[3]

      “Một lời cuối cùng cho tất cả những ai còn muốn nói gì đó với tôi về chuyện này:
      Việc quan trọng nhất của tôi không phải là nhảy chồm chồm lên và la hét bất cứ khi nào có một bản dịch tồi xuất hiện trên văn đàn.
      Tôi có những việc quan trọng hơn thế nhiều.
      Thời gian của cuộc đời tôi cần phải dành cho những việc nào hơn, điều đó tôi biết và không cần ai khác biết.
      Càng không cần ai chỉ dạy tôi về điều đó.
      Về bản dịch của Cao Việt Dũng, một mình Hà Thúc Lang là đủ.”
      Thế là xong. Hết. Thiên hạ cứ ngồi đấy chờ những Hà Thúc Lang đi, còn ông Trần Tiễn Cao Đăng thì có nhiều việc quan trọng hơn đáng làm, biết mười mươi là cộng sự sai đấy nhưng ông không nói đâu. Vậy nhé!

      2.3 Đầu nậu sách Nhã Nam

      Tôi xin hỏi công ty Nhã Nam với những tổng biên tập là thần đồng dịch thuật và trung niên hiệp sĩ như thế, rồi giao tác phẩm cho những lão thành dịch giả bất khả xâm phạm kia thì có còn xứng đáng được sự tín nhiệm của độc giả nữa không? Dường như người đứng đầu công ty không có một chút kiến thức nào về văn chương học thuật cả mà chỉ biết phó mặc toàn bộ cho những người nổi tiếng để họ mặc sức tung hoành, còn mình thì chỉ làm công việc của một nhà kinh doanh thuần túy bán sách kiếm lời, khi sự việc vỡ lở mới lúng túng tìm cách chữa cháy, hay tệ hơn nữa là “mất bò mới lo làm chuồng” mà cái “Hội đồng thẩm định” là một ví dụ. Hội đồng thẩm định ấy gồm những ai? Họ có hiểu biết chuyên sâu nào trong lĩnh vực dịch thuật không, có dịch được tác phẩm nào có giá trị không? Nhã Nam hãy trả lời cụ thể đi, đừng đem cái “nhà xuất bản văn học” ra dọa độc giả nữa. Tôi có nhận xét rằng không một biên tập viên nào ở Nhã Nam dám “biên tập” các ông Cao Việt Dũng hay Dương Tường cả, bởi các tên tuổi này đã được tôn vinh là “đỉnh cao” rồi, là giấy kiểm định chất lượng cho bản dịch rồi, dễ ai có được cái CV như ông Cao Việt Dũng hay “nửa thế kỷ dịch thuật” như ông Dương Tường mà dám bảo họ sửa! Vậy nên khi họ đưa bản dịch tới là Nhã Nam đem in luôn, chứ nếu chỉ cần đưa cho một biên tập viên có trình độ ngôn ngữ trung bình đọc lại thôi ắt cũng phải thấy ngay những câu văn tiếng Việt kỳ quái, vô nghĩa, chỉ có tác dụng gây cười ấy.[1] [4]

      Tại sao Nhã Nam chỉ thu hồi một cuốn “Bản đồ và vùng đất” trong khi có ít nhất ba cuốn khác cũng sai trầm trọng không kém? Nhã Nam đã phải chịu nhận là sai và “quyết định tiến hành hiệu đính bản dịch cho lần tái bản ngay sau đây” đối với cuốn “Vô tri”,[5] thế còn số sách dịch sai phát hành lần trước đã bán rồi thì sao? Không thấy Nhã Nam nói gì đến quyền lợi của độc giả bị thiệt hại cả, họ sẽ phải bỏ tiền ra mua lần nữa và hồi hộp đem về đọc xem nó…có sai không hay sao? Liền sau “Bản đồ và vùng đất” là “Lolita”, vậy thì sẽ có bao nhiêu cuốn sách dỏm tương tự mà Nhã Nam sẽ phát hành trong tương lai? Phải chăng những cuốn sách khác đã phát hành rồi đang được coi như ổn chỉ vì chưa có ai phân tích là chúng sai mà thôi? Độc giả-những khách hàng bỏ tiền ra mua sách để Nhã Nam có được tên tuổi như ngày nay-chỉ là những nạn nhân tiềm ẩn về cả vật chất lẫn tinh thần, là lũ ngốc để bị dụ khị, là cái bung xung để hứng những lời đe nẹt theo kiểu “trứng đừng đòi khôn hơn vịt!” hay “đừng vì một phép tu từ mà quay lưng lại với cả kiệt tác!” (họ là “thượng đế” mà vẫn bị bắt phải “quay” dưới sự cho phép thì mới được yên!); bị coi như những kẻ ngồi lê đôi mách tầm thường chỉ biết điền đơn xin cho con đi học chứ không biết gì về văn chương bóng bẩy,[6] là “nhân tố chính có khả năng làm thui chột hay thậm chí giết chết nhiệt tình làm việc của giới dịch giả gây thiệt hại cho toàn thể cộng đồng”,[3] vân vân, phải không? Đến thời điểm hiện tại, thực tế đã chứng minh những phản ứng và phê phán của độc giả là xác đáng, Nhã Nam có thấy cần phải lên tiếng xin lỗi và bảo vệ thanh danh cho họ, đồng thời nêu đích danh những người có thái độ trịch thượng đã kết án họ để tránh những việc tương tự có thể bị lặp lại không?

      Nếu Nhã Nam vẫn không có những ứng xử cần thiết mà chỉ biết đưa ra những thông cáo như thế này[5] trong hiện tại cũng như tương lai thì tôi có ba đề xuất để Nhã Nam lựa chọn như sau:

      1. Trước khi phát hành một bản dịch chính thức, Nhã Nam hãy phát hành một bản không chính thức để độc giả có thể thoải mái góp ý chỉnh sửa (đưa lên internet để khỏi tốn tiền giấy in). Sau khi việc chỉnh sửa đã hoàn thành rồi, Nhã Nam phải tuyển dụng (những) độc giả có những đóng góp xác đáng ấy vào làm việc trong ban biên tập thay thế (những) biên tập viên được phân công chịu trách nhiệm với bản dịch đó nhưng đã không làm tròn bổn phận, kể cả chức vụ tổng biên tập. Cách thanh lọc này sẽ giúp Nhã Nam dần dần có được một đội ngũ biên tập đáng tin cậy. Nhã Nam có công nhận những người có bài đăng trên Tiền Vệ phân tích việc dịch sai[1] [4] là những độc giả đang làm rất tốt công việc của người biên tập không?

      2. In sách ra và ghi rõ “Chỉ bán cho những độc giả sẵn sàng nhắm mắt tâng bốc như Toàn Phong, Phạm Anh Tuấn và Trần Tiễn Cao Đăng”.

      3. Đừng làm sách văn học bán nữa mà nên chuyển qua kinh doanh mặt hàng khác, bởi bán thứ văn chương nghệ thuật dỏm thì cũng đầu độc tâm hồn và cảm xúc chẳng khác gì bán thức ăn độc gây bệnh chết người.

      Nếu Nhã Nam không thể có đủ can đảm và lựa chọn dứt khoát để làm một trong ba việc trên mà vẫn giữ thái độ đối phó như hiện nay thì tôi là một khách hàng của Nhã Nam sẽ buộc phải hành xử như sau:

      – là người đi mua sách mà vừa lật ra đọc ngay trang đầu tiên đã thấy cái kiểu diễn dịch “miền Columbia” thì tôi biết ngay trình độ của người dịch và tôi liệng cuốn sách đó qua một bên luôn chứ không phí thì giờ mà suy diễn rằng đó là phép ẩn dụ của kiệt tác!

      – là người bị hại khi mua phải sách dỏm của Nhã Nam thì tôi có quyền kiện ra tòa đòi bồi thường và yêu cầu Nhã Nam đuổi việc những người có trách nhiệm mà bất tài kém đức!

      – là người biết kính phục và ngưỡng mộ các dịch giả văn học miền Nam năm xưa và được vun trồng bằng dòng văn chương ấy, tôi tuyên bố tránh xa cái miền dịch hạch – dịch tả – dịch vật của các ông!

      Diên Vỹ

      _________________________

      Link các bài tham khảo có liên quan:

      [1]Xin xem các bài phân tích các lỗi dịch thuật của Cao Việt Dũng trên tienve.org

      [2]Bài của Trần Tiễn Cao Đăng: “Bản dịch Mật mã Da Vinci: Một thảm họa dịch thuật”, talawas, 17.10.2005.

      [3]Blog của Trần Tiễn Cao Đăng:

      http://trantiencaodang.blogspot.com/2012/04/ve-su-thieu-khoan-dung.html
      http://trantiencaodang.blogspot.com/2012/04/bai-phong-van-tren-thao-van-hoa-ngay.html
      [4]Xin xem các bài phân tích các lỗi dịch thuật trong “Lolita” của Dương Tường trên tienve.org

      [5]Thông cáo của Công ty Nhã Nam:

      Tạm ngừng phát hành “Bản đồ và vùng đất”
      Thông cáo về bản dịch “Vô tri”
      [6]Bài viết của Phạm Anh Tuấn: “Lolita” và những quý ông… nông nổi giếng khơi?! (Tuần Việt Nam, 04.05.2012). Bài viết của Toàn Phong: “Trên dòng kẻ chấm” và chuyện dịch thuật của Dương Tường (evan, 19.04.2012).

      ——————

  3. Trần thị Bảo Vân
    15/06/2012 lúc 15:59

    Và một bài viết cũng đáng suy ngẫm…

    NGUY CƠ VĂN HOÁ SUY ĐỒI Ở VIỆT NAM
    – Tác giả: Lê Bá Thiện Cơ –

    Triệu chứng thiếu lòng tự trọng, xem thường công chúng, sẵn sàng loè bịp công chúng bất cứ giá nào, đang có nguy cơ lan rộng trong đời sống văn hóa của người Việt nam hôm nay. Từ bản thân một ông Chủ tịch nước cho đến một cô ca sĩ nghiệp dư, từ một ông MC văn nghệ cho tới giới “học giả”, triệu chứng này đang liên tục biểu hiện ra đến mức thậm lố bịch.

    Thử nêu vài ví dụ gần đây nhất.

    – Ngày 5/10/2010, Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đến dự và gắn biển công trình chào mừng kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội cho Tượng đài Thánh Gióng. Tại đó ông Chủ tịch đã diễn thuyết về Thánh Gióng như sau:

    “Công lao là như thế, tài năng là như thế, nhưng mà không màng chức vụ, danh lợi, không đòi hỏi ai cám ơn cả, không đòi hỏi phong chức phong tước gì cả, đánh giặc xong là thanh thản về trời để sống một cuộc đời vui thú điền viên , một cuộc đời thanh thản…”

    [Bấm vào hình để xem video clip]

    – Trước đó, ngày 30/9/2010, trang web của Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch Việt Nam quảng bá bài báo “Chắp cánh cho ca khúc Việt bay xa”, hồ hởi khen ngợi cái CD Tình ca 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. Đây là một cái CD gồm 10 bài hát về Hà Nội và Sài Gòn được chuyển ngữ sang tiếng Anh sai đến mức ngớ ngẩn tột độ. Chắc chắn không một người nước ngoài nào có thể hiểu nổi đó là ngôn ngữ gì. Nhưng các bài hát này lại được một nhóm ca sĩ Việt Nam trẻ có, già có, thay nhau say sưa “diễn tả” bằng một lối phát âm tiếng Anh ngọng nghịu đầy chỗ sai của những người mới tập nhái tiếng Anh.

    – Tối 21/10/2010 vừa qua, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Mỹ Đình, một màn thậm lố bịch đã diễn ra trong buổi lễ bế mạc Liên Hoan Phim Quốc Tế Việt Nam lần thứ nhất. Buổi lễ này có vô số những sự cố xộc xệch, nhưng ê chề nhất là sự kiện Lại Văn Sâm, một MC hàng đầu ở Việt Nam, đã bịa lời dịch tiếng Việt để nhét vào mồm của diễn viên Mĩ gốc Hoa nổi tiếng Ngô Ngạn Tổ.

    Trong lịch sử liên hoan điện ảnh quốc tế trên toàn thế giới chưa từng xảy một sự kiện quái dị như vậy và chưa từng có một MC nào hỗn láo đối với khách quốc tế và công chúng trong cả nước đến mức ấy.

    [Bấm vào hình để xem video clip]

    Mời độc giả xem bản ghi chép sau đây để tiện theo dõi:

    Ngô Ngạn Tổ: “Good evening, ladies and gentlemen. I just want to say what a pleasure and honor it has been for me to take part in the first Vietnam International Film Festival in this beautiful city of Hanoi on its 1000th birthday.” (Xin chào quý bà và quý ông. Tôi chỉ muốn nói thật là một niềm vui sướng và vinh dự cho tôi được tham dự Liên Hoan Phim Quốc Tế Việt Nam lần thứ nhất tại thành phố Hà Nội xinh đẹp vào dịp sinh nhật thứ 1000 của nó.)

    Lại Văn Sâm dịch bịa: “Vâng, Ngô Ngạn Tổ có gửi tới lời chào tới tất cả những người biết anh, hâm mộ anh qua những tiếng reo hò khi anh xuất hiện. Cảm ơn tất cả mọi người đã chào đón anh ở thủ đô Hà Nội, nơi mà anh cũng biết rất nhiều qua báo, đài…”

    Ngô Ngạn Tổ: “I think this week has been full of new and interesting challenges for everyone, but what holds true is the passion of film is very much alive here.” (Tôi nghĩ tuần lễ này đã mang đầy những thử thách mới mẻ và thú vị đến với mọi người, nhưng quả thật là niềm đam mê điện ảnh ở đây rất là sống động.)

    Lại Văn Sâm dịch bịa: “Và anh ấy cũng rất phấn khởi khi được mời tới dự liên hoan phim quốc tế lần đâu tiên tổ chức tại Việt Nam và anh tin tưởng rằng với đà này thì điện ảnh Việt Nam sẽ có tương lai rất sáng.”

    Ngô Ngạn Tổ: “I think the goal of any film festival is not only to bring world cinemas to local audiences but also to bring local cinemas to world audiences, and I think that’s certainly been achieved here.” (Tôi nghĩ mục đích của bất kì cuộc liên hoan phim nào đều không chỉ là để mang điện ảnh thế giới đến với khán giản địa phương nhưng cũng là để mang điện ảnh địa phương đến với khán giả thế giới, và tôi nghĩ điều ấy chắc chắn đã đạt được ở đây.)

    Trong khi có một giọng nữ bắt đầu dịch được vài chữ, nhưng nói nhỏ tiếng, thì Lại Văn Sâm lại dõng dạc át giọng và dịch bịa: “Và anh ấy nói rằng là ở Hà Nội trong những ngày qua thì anh ấy cũng được chứng kiến những dòng người đổ đến các rạp để xem các phim trình chiếu trong liên hoan phim quốc tế như thế nào.”

    Đến đây Lại Văn Sâm vì không hiểu tiếng Anh, nên tưởng Ngô Ngạn Tổ đã phát biểu xong, Lại Văn Sâm bèn nói thêm: “Xin cảm ơn! Xanh kiu vé ri mật! Xanh kiu vé ri mật!” Ngô Ngạn Tổ nghe Lại Văn Sâm nói “Xanh kiu vé ri mếch” nên lịch sự đáp lại “Thank you”, rồi đứng chới với, ngỡ ngàng trước micro.

    Thấy vẻ ngỡ ngàng của Ngô Ngạn Tổ và mọi người chung quanh, Lại Văn Sâm mới đoán là Ngô Ngạn Tổ chưa phát biểu xong. Lại Văn Sâm bèn nói tiếng Anh giọng bồi: “À, à đu yu oăn tu xây xăm xinh. Mo? Ô kê, ô kê, iu wen com.” (Tạm hiểu là: “À, à ông muốn nói cái gì. Thêm hả? Ô kê, ô kê, mời ông nói.”)

    Ngô Ngạn Tổ: “I just want to say that I wish the best of luck for the future of the Vietnam International Film Festival and I hope that opportunity will come back again. Thank you.” (Tôi chỉ muốn nói rằng tôi cầu chúc sự may mắn tốt đẹp nhất cho tương lai của Liên Hoan Phim Quốc Tế Việt Nam và tôi hi vọng cơ hội ấy sẽ trở lại. Cảm ơn quý vị.)

    Lại Văn Sâm hốt hoảng vì không hiểu gì cả. Sau vài giây im lặng, Lại Văn Sâm kêu lên: “Ly ơi! Ly ơi!”

    Cô Ly dịch giùm: “Vâng, thưa quý vị! Anh đã chúc cho liên hoan phim một thành công tốt đẹp nhất.”

    Lại Văn Sâm hồ hởi nói lớn: “Vâng, cám ơn bạn… Xanh kiu vé ri mật!”

    *

    Những sự kiện trên đây không chỉ là những hình ảnh nhếch nhác đáng buồn cười, mà phải được xem như biểu hiện của triệu chứng suy đồi văn hóa, vì nó không chỉ diễn ra một lần, mà nhiều lần liên tục, không chỉ trên bục diễn thuyết, trên sân khấu mà cả trên sách vở, không chỉ bộc lộ từ một thường dân mà cả từ một lãnh tụ. Trong bài viết mới nhất của dịch giả Thiếu Khanh, ông cũng đã chỉ ra một loạt những trò múa may chữ nghĩa nhố nhăng trong giới “học giả”.

    Vì sao họ làm thế? Vì vô số lý do. Các “học giả” thì không chịu “học thiệt” mà cứ đua nhau để tiến thân bằng chữ nghĩa. Ông Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết thì muốn nhân dân khâm phục mình là một lãnh tụ “uyên bác” nên đã ba hoa diễn thuyết “thánh Gióng lên trời để vui thú điền viên”. Đám ca nhạc sĩ mà đầu tàu là Trần Long Ẩn (Chủ tịch hội Âm nhạc TPHCM) thì muốn ăn theo cơ hội “ngàn năm Thăng Long” nên đã liều lĩnh tung ra cái CD dị hợm ấy. Ông MC Lại Văn Sâm dốt tiếng Anh nhưng muốn công chúng phục tài ngoại ngữ của mình nên đã thẳng cánh bịa ra những lời “dịch” để nhét vào mồm của diễn viên nước ngoài một cách cực kì hỗn láo…

    Rốt cuộc thì những trò lố bịch ấy sẽ vĩnh viễn còn lại trên Youtube, trên video, CD, sách báo. Có thể những con người ấy không hề biết xấu hổ, nhưng trước con mắt của thế giới, thì cả đất nước phải chuốc lấy sự xấu hổ.

    —————-

    • Nguyễn Tuấn Anh
      16/06/2012 lúc 21:59

      Phay Van :Suy đồi lâu rồi mà em, đã là hiện tượng, không còn là nguy cơ.

      Chị Năm, cái này gọi đúng tên, thì nó là: “bản chất lưu manh, xỏ lá, của nền giáo dục xhcn” phải không chị?!

    • Võ Trung Tín
      16/06/2012 lúc 23:57

      Một bài viết nêu bằng chứng cho cái còm của Tuấn Anh… nè chị Năm:

      NHÂN VỤ LẠI VĂM SÂM, NHÌN LẠI VẤN NẠN VĂN HOÁ VÀ ĐẠO ĐỨC HÔM NAY
      ( Trần thị Kim Lệ – Tiền vệ.org )

      Về vụ Lại Văn Sâm “dịch sai” tại đêm bế mạc Liên Hoan Phim Quốc Tế Việt Nam lần thứ 1 (22/10/2010), có lẽ chỉ có bài viết của ông Lê Bá Thiện Cơ là xét vấn đề qua góc nhìn đạo đức. Ngược lại, báo chí trong cả nước thì chỉ xem đó là “một hạt sạn”, “một sai sót” nghề nghiệp!

      Đặc biệt lạ lùng là trong cả nước không có một bài báo nào thử đứng ở vị trí của Ngô Ngạn Tổ và người nước để xét vấn đề. Là một diễn viên quốc tế được mời phát biểu trong một liên hoan phim quốc tế trước ống kính truyền hình trực tiếp, nhưng toàn bộ những lời phát biểu của Ngô Ngạn Tổ vừa nói ra thì lập tức bị thay thế bằng những lời bịa đặt hoàn toàn khác do ông Lại Văn Sâm công khai tọng vào mồm anh. Nếu Ngô Ngạn Tổ và người nước ngoài biết được điều này, họ sẽ suy nghĩ thế nào về đất nước và con người Việt Nam?

      Một hành động dối trá trắng trợn và thô bỉ như vậy không thể chỉ là “một hạt sạn”, “một sai sót” nghề nghiệp. Trong hoàn cảnh đặc biệt của một sự kiện văn hoá quốc tế trước con mắt công chúng thế giới, đó là một sự xúc phạm vô cùng to lớn đối với cá nhân diễn viên Ngô Ngạn Tổ và toàn thể khán giả bốn phương. Và đúng như ông Lê Bá Thiện Cơ nhận định: “trước con mắt của thế giới, thì cả đất nước phải chuốc lấy sự xấu hổ”.

      Bằng hành động của mình, ông Lại Văn Sâm đã xem rẻ danh dự của diễn viên Ngô Ngạn Tổ và khinh thường trình độ của tất cả khách mời và khán giả. Điều đau đớn là báo chí trong cả nước không nhìn thấy vấn đề qua góc cạnh như thế. Điều này chứng tỏ họ đã đánh mất căn bản đạo đức.

      Bây giờ họ lại còn loay hoay tìm cách đổ lỗi cho “ban tổ chức” và cho cô Ngô Mỹ Uyên! Nhưng bất kì ai theo dõi diễn biến đều thấy rõ là ông Lại Văn Sâm đã giành nói nhiều hơn tất cả những lời phát biểu của các nhân vật trong đêm đó cộng lại. Khi Ngô Ngạn Tổ phát biểu, ông Lại Văn Sâm chỉ cần mời cô Ngô Mỹ Uyên dịch, thì mọi chuyện có lẽ đã tốt đẹp. Nhưng ông ta không chịu mời cô Ngô Mỹ Uyên dịch, mà chính ông lại oang oang dịch láo. Ông ta cũng không thèm lắng nghe cả lời dịch của một cô gái đọc từ trong cánh gà. Có lẽ khán giả xem truyền hình đều có thể nghe lời dịch nhắc tuồng này bị ông Lại Văn Sâm át giọng. Thái độ của ông Lại Văn Sâm rõ ràng là một thái độ kiêu ngạo vô độ. Kiêu ngạo đến mức lấy cái dốt của mình ra để xúc phạm tất cả mọi người.

      Các hiện tượng mà bài viết của ông Lê Bá Thiện Cơ nêu ra đều cần phải được xét dưới góc độ đạo đức.

      – Lời ông Nguyễn Minh Triết diễn thuyết về Thánh Gióng phải được phê phán công khai. Ông ta phải xin lỗi trước nhân dân và nhận cái sai của mình. Nếu không thì giới giáo chức của chúng tôi đành thúc thủ khi các em học sinh, sinh viên cả tin vào lời của ngài Chủ tịch nước rồi bắt chước nguyên văn mà viết vào bài thi là Thánh Gióng “công lao là như thế, tài năng là như thế, nhưng mà không màng chức vụ, danh lợi, không đòi hỏi ai cám ơn cả, không đòi hỏi phong chức phong tước gì cả, đánh giặc xong là thanh thản về trời để sống một cuộc đời vui thú điền viên, một cuộc đời thanh thản…”

      – Ông Trần Long Ẩn, Chủ tịch hội Âm nhạc TPHCM, cùng nhóm thực hiện CD “Tình ca 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội” phải công khai xin lỗi trên báo chí về những lỗi sai ghê gớm của mình. Nhiều người chế giễu nhóm này khi dịch “em bên tôi một chiều tan lớp” là “you inside me after class” = “anh ở trong em sau lớp học”, nhưng trong bài “Hà Nội, niềm tin và hy vọng” còn có những lỗi sai trầm trọng hơn: “Hà Nội mến yêu của ta, thủ đô mến yêu của ta là ngôi sao mai rạng rỡ, sáng soi bóng đêm Trường Sơn, lắng trong nước sông Cửu Long”…, thì “lắng trong nước sông Cửu Long” bị dịch là “plunge into Cuu Long river” tức là “đâm đầu xuống sông Cửu Long”… Xem cảnh ông Thanh Đình làm ra dáng hào hùng diễn tả đoạn “đâm đầu xuống sông Cửu Long” bằng tiếng Anh có lẽ ai cũng phải cảm thấy hết sức xấu hổ nếu người nước ngoài nghe lời hát tiếng Anh như vậy. Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch Việt Nam phải công khai xin lỗi nhân dân vì đã khen ngợi và quảng bá một cách sai lầm về cái CD này.

      – Ông Lại Văn Sâm phải công khai xin lỗi diễn viên Ngô Ngạn Tổ và toàn thể khán giả bốn phương về hành vi của mình . Ông không thể cho là vì Ngô Ngạn Tổ và tất cả khách nước ngoài không biết tiếng Việt, cũng như vì phần đông nhân dân Việt Nam không biết tiếng Anh, nên ông mặc sức mà xúc phạm bất kể ai. Lại Văn Sâm không phải là một kẻ vô danh ở đầu đường xó chợ. Ông là một người của công chúng. Nếu ông không chịu xin lỗi, thì hành vi của ông sẽ ảnh hưởng xấu đến đạo đức của thanh thiếu niên Việt Nam. Đó là chưa kể sự lan tràn nhanh chóng của clip này trên internet, chẳng mấy chốc người nước ngoài sẽ hiểu ra sự việc và đánh giá tệ hại về văn hóa Việt Nam.

      Chỉ e rằng văn hóa Việt nam hôm nay không còn biết xin lỗi là gì nữa.

  4. 15/06/2012 lúc 20:20

    Một kết thúc có hậu

  5. Võ Trung Tín
    15/06/2012 lúc 21:55

    Wow…!!!!
    Hôm nay ròm em mới..”gặp lại”…bà chị chuyên môn..” tuyệt thực”…à nghen!
    “Phẻ”…hông chị Năm anh Năm?
    À, mà…dzăng dzắng..không dzô nhà chị Năm…”huyên thuyên”..thì ròm em cảm thấy như thiêu thiếu một cái.. “vị” gì gì đó..và bức rức ghê lắm nghen, chị Năm ơi….hihihihihi..

    • Võ Trung Tín
      17/06/2012 lúc 00:31

      Phay Van :Tín trèo tường kiểu gì thế? Nhớ chỉ cho các bạn em nhé.

      Em…ròm…như que tăm, nên có cái “kẹt lổ nhỏ” nào cũng..cố gắng “chun” qua được hết chị Năm ơi! hihihihihi…lâu lâu…”nổ” dzới bà chị núi…”Thái Sơn” một phát! hihihihi…

      Chị Năm yên tâm, nhóm kiến tụi em…”đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết.., lăn quăng, lăn quăng, đại lăng quăng..” mà! hihihihi…

  6. Võ Trung Tín
    15/06/2012 lúc 22:16

    Một câu chuyện cảm động nhẹ nhàng, đẫm chất nhân văn, dẫn người đọc…đọc liền một mạch, để rồi cuối cùng đọng lại trong suy nghĩ người đọc…một kết thúc có hậu.
    ( hihihihi…”nói theo”…bác trà hâm lại )
    Đọc truyện của chị Cam Li, người đọc như thấu cảm được cái “tình” và cái “đạo” trong văn, cũng như cái “cốt cách” văn phong của chị Cam Li, quả là …không lẫn vào đâu được!

    • Võ Trung Tín
      15/06/2012 lúc 22:43

      Tuy nhiên…, chị Năm, chị Ba, chị Cam Li ơi…
      Khi đọc xong truyện, ròm em có một vài.. “thắc mắc nhỏ”.., đó là:

      1/ Nhân vật “người mẹ nuôi” là người ở miền Tây, thì theo em, nên cho cách xưng hô của người con phải gọi là.. “MÁ”, thì mới đúng với phong ngữ xưng hô của người gốc…miền Tây sông nước…chứ?

      2/ ” Cái vẻ đẹp của người phụ nữ miền tây…”
      – Theo em, có lẽ chính tả nên chăng viết hoa…”miền Tây”, được không mấy chị?

      3/ ” Tôi từ thuở bé đã từng CHƠI TRỐN TÌM với mấy anh chị em…”
      – Theo em, bối cảnh và ngữ cảnh của câu truyện là trước năm 1975 ở miền Nam Việt Nam, vì vậy trò chơi này phải gọi tên là trò CHƠI NĂM MƯỜI…thì mới đúng ngữ cãnh “thời gian” lúc ấy chứ?
      ( Ròm em nhớ chi tiết này, vì có nhơ nhớ đọc ở một entry nào đó.. có một vài cái còm giữa bác Trà hâm lại, chị Hai Nha Trang và chị Năm trò chuyện…về trò chơi NĂM MƯỜI này trước 1975 ở miền Nam…)

      Các chị ơi, một vài…’thắc mắc nhỏ”…của ròm em, mong các chị đừng có mắng ròm em…đó nghen…hihihihihi..

      • Võ Trung Tín
        15/06/2012 lúc 22:50

        À, còn một ý nữa, đó là…
        – Ròm em đọc, thật tình chưa hiểu ý nghĩa của từ… “TUẦN DƯỠNG”

        Chị Cam Li có thể ưu ái giảng giải cho ròm em tường tận nghĩa của từ này, được không ạ?
        Em kính cám ơn chị.

      • Mai
        16/06/2012 lúc 10:29

        Tín Ròm mến,
        Chị xin được mạo muội thay chị Cam Li trả lời theo ý riêng của chị cho em nhé.
        1) Gọi là Mẹ hay Má tùy theo gia đình em ạ. Để gọi hai đấng sinh thành, người miền Nam hay gọi Ba Mẹ, Cha Mẹ, Ba Má… . Nên chị Cam Li dùng chữ Mẹ ở đây cũng hợp phải không em?
        2) Cám ơn em đã nhắc chính tả ở chỗ này. Chị Cam Li đã chỉnh lại trong truyện đăng trên trang nhà của chị ấy rồi đó.
        3) Và thể theo ý kiến của em, chị Cam Li đã viết thêm chi tiết này trong truyện ở trang nhà. Em ghé nhà chị Cam Li sẽ thấy.
        4) Về ý nghĩa của chữ tuần dưỡng em vào xem truyện Hoàng Tử Bé ở link này nhé:
        http://www.quangduc.com/TruyenNgan/213hoangtube2.html

        Ông Bùi Giáng đã giải thích rằng:
        “…Tuần dưỡng có nghĩa là gì?”

        “Đó là một điều bị quên lãng quá nhiều”, con chồn đáp: “Đó có nghĩa là tạo nên những mối liên lạc…”

        “Tạo nên những mối liên lạc?”

        “Hẳn thế, con chồn nói. Đối với tôi, chú hiện giờ chỉ là một đứa trẻ giống y như trăm nghìn đứa trẻ bé khác. Và ta không cần thiết gì tới chú. Và chú cũng chẳng cần gì tới ta. Đối với chú, ta chỉ là một con chồn lũi lang thang như trăm nghìn con chồn lũi phất phơ phiêu hốt dưới sương trời lỗ đỗ thế thôi. Nhưng nếu chú tuần thiện dưỡng ta, thì chúng ta sẽ cần tới nhau. Chú sẽ trở nên duy nhất trong cõi đời, đối với ta. Ta sẽ trở nên duy nhất trong cõi đời, đối với chú…”

        Thân chúc em và nhóm Kiến có một cuối tuần thật vui vẻ.

      • Trần thị Bảo Vân
        16/06/2012 lúc 16:05

        Chị Ba kính mến: “Thân chúc em và nhóm Kiến có một cuối tuần thật vui vẻ.”

        Dạ, Út thay mặt nhóm Kiến, tụi em cũng kính chúc chị Ba…vui vẻ cuối tuần ạ.
        Chị Ba ơi, nhà chị Ba, chiều nay Út vẫn chưa vào thăm và đọc bài được ạ!?
        Chiều nay vào nhà chị Cam Li, click web liên kết…cũng chào thua…huhuhuhuhu…

      • Nguyễn Tuấn Anh
        16/06/2012 lúc 21:19

        Cám ơn chị Ba dẫn chứng giải thích ý nghĩa của từ “tuần dưỡng”.
        Lần đầu tiên em mới được nghe và hiểu được nghĩa của từ “tuần dưỡng” này.
        Chị Cam Li viết, sử dụng từ ngữ với ý nghĩa độc đáo thật…
        Quả là học được nhiều điều khi đọc văn của chị.

      • Võ Trung Tín
        17/06/2012 lúc 09:35

        Chị năm ơi…!!!!!!
        Ủa! cái còm ròm em hồi đáp cho chị Ba hồi hôm, chị Năm “nhốt” đâu rồi?! huhuhuhuhuhu…

      • Mai
        18/06/2012 lúc 17:51

        Nhóm Kiến thân mến,
        Chị đang bận nên lâu lâu mới vô còm với các em chút xíu.
        Được đóng góp, chia sẻ với các em rất thú vị.
        Chị lại nhớ chị Hai rồi đây. Có chị Hai nữa thì nhà mình sẽ vui lắm, phải không các em? Mong sao một ngày nào đó, chị Hai có thời gian rảnh ghé thăm nhà.
        Hôm nay chắc các em đã thi xong hết rồi và đang nghỉ hè?
        Thương chúc tất cả các em một tuần mới vui vẻ.

  7. Phạm Sơn
    16/06/2012 lúc 12:24

    Cốt truyện hay và thuyết phục được độc giả đọc hết truyện, truyện được diễn đạt với một giọng văn nhẹ nhàng đầy truyền cảm lắm…
    Tác giả Cam Li sử dụng từ “tuần dưỡng” để kết truyện…thật logic thú vị, làm toát lên cái ý nghĩa của tựa truyện…”Hành Trình Về Đến Trái Tim”…

    • 16/06/2012 lúc 16:13

      Bác Phạm Sơn: sử dụng từ “tuần dưỡng” …: hai chữ “ăn tiền” há bác 😀

      • Phạm Sơn
        18/06/2012 lúc 20:34

        Phay Van: Vâng, đúng vậy cô; và lúc đầu tôi định gõ: “Tác giả Cam li sử dụng từ “tuần dưỡng” để kết truyện…thật là ĐẮT “.
        Nhưng thấy từ “Đắt” có vẻ sáo ngữ, hơn nữa tôi cũng hơi “dị ứng” vì thấy nó mang hơi hướm cách sáo mòn dùng từ của… “các bác phe xhcn”…không phù hợp với văn phong của nhà văn Cam Li…

      • Phạm Sơn
        20/06/2012 lúc 21:20

        Phay Van: Trước 1975, có thể nói mọi thế hệ học trò, hầu như đều “mê tít thò lò” BNS Tuổi Hoa hết cả Phay Van à, và tôi cũng không là một ngoại lệ…
        Tôi có 2 bà chị, ngày xưa ấy, hai chị luôn háo hức trông ngóng và phân công nhau chờ báo TH mới phát hành về ở tiệm sách gần nhà là…chụp mua luôn!
        Chị Cam Li là một trong những cây viết của TH, mà mọi độc giả học trò đều đọc cả chứ cô…
        Nhưng sau 1975, như Phay Van và mọi người đã biết: – tất cả đều bị…tịch thu hết, BNS Tuổi Hoa cũng cùng chung số phận với tất cả các loại sách báo khác đều bị chụp cho cái mũ là…”tàn dư phản động”!

  8. Trần thị Bảo Vân
    16/06/2012 lúc 15:55

    Phạm Sơn :Cảm ơn cô sv Bảo Vân đã giới thiệu một bài viết thật hay.
    “Âu đó cũng là một thực trạng không có gì lạ ở đất nước này.”
    Bài viết của Diên Vỹ… “vuốt ve”… thật sắc sảo đến thú vị.Thêm một “tượng đài bong bóng” dịch thuật bị lột trần chân tướng:…DỎM !

    Bác Phạm Sơn kính: Dạ, con cám ơn bác đã “ghé mắt” đọc cái bài của Tác giả Diên Vỹ mà con đã xin phép chị Năm copy về entry này ạ.
    Vụ “vạch trần” khả năng dịch thuật “dỏm” ( hihi… chữ của bác PS) của ông DT vẫn đang còn sôi nổi trên trang Tiền vệ.org….
    Tiện thể, kính mời các bác đọc tiếp bài này của Linh Hương (Lavender), Tiền vệ mới post hôm nay 16/6/2012

    NHỮNG LỖI DỊCH TRONG BẢN DỊCH LOLITA CỦA DƯƠNG TƯỜNG – Phần 3 (2.2)
    – Tác giả: Linh Hương ( Lavender)
    ( Phần 1, 2, 3 (2.1) Bảo Vân có copy về ở entry Magellan )

    Trong phần 2.2 này, tôi xin phép được trình bày tiếp tục về một số lỗi dịch nhóm 2 (dịch mà như chưa dịch), trong bản dịch “Lolita” của ông Dương Tường. Do phạm vị diễn đàn không thể viết quá dài, nên tôi chỉ đánh giá phần lời nói đầu và chương 1 của bản dịch mà thôi. Tất cả các lỗi này có cùng chung một nguyên nhân: khi dịch giả tra từ điển để dịch, thì một từ tiếng Anh tương đương vài từ tiếng Việt, tuy nhiên, nếu hiểu được cái hồn của từ tiếng Anh thì mới chọn được từ tiếng Việt đúng ý nghĩa, còn nếu không sẽ lâm vào tình trạng dùng toàn xác chữ, dịch về mặt “tra từ điển” thì không sai, nhưng độc giả không hiểu, câu văn sai ý nghĩa, thậm chí sai hoàn toàn so với nguyên bản!

    Ví dụ 15:

    Nguyên bản tiếng Anh, phần lời nói đầu:

    He is ponderously capricious

    Bản dịch Dương Tường:

    Tính khí ông ta vừa thất thường vừa tẻ ngắt

    Lời bình:

    Ponderously bổ nghĩa cho capricious, sao mà dịch thế này được. Cần phải dịch, ví dụ như sau: Ông ta cực kỳ bốc đồng, hoặc ông ta hết sức thất thường, ông ta đồng bóng nặng.

    Tham khảo bản tiếng Nga: “Его чудаковатость, конечно, тяжеловата”. чудаковатость là người gàn dở, dở hơi, dớ dẩn, lẩn thẩn, kỳ quặc, lạ lùng, nói chung có thể hiểu là đồng bóng, thất thường. Hay nói kiểu dân dã là ông này… bị nghiêng nghiêng! тяжеловата có thể hiểu nôm na là nặng.

    Ví dụ 16:

    Nguyên bản tiếng Anh, phần lời nói đầu:

    He is abnormal. He is not a gentleman .

    Bản dịch Dương Tường:

    ông ta bất bình thường, ông ta không phải là người hào hoa phong nhã.

    Lời bình:

    Gentleman ở đoạn văn này dịch thành hào hoa phong nhã thì đúng là quá tệ. Humbert có đến vài bà vợ, dăm con bé nhân tình, chưa kể bản thân ông ta luôn tự nhận mình là một con đực hấp dẫn. Hãy xem Humbert nói về mình trong chương 7 (trang 36-37):

    “Cho phép tôi nhắc lại vói lòng tự tin bình thản: tôi hồi ấy là, và hiện giờ, bất chấp mes malheurs* (những bất hạnh của tôi), vẫn là một con đực đẹp phi thường ; cao lớn, dáng đi trễ nải, tóc đen mềm và vẻ mặt buồn buồn nhưng chính vì thế mà càng thêm quyến rũ. Đức tính siêu đẳng thường thể hiện ra trong những nét hiển lộ của chủ thể bằng một vẻ gì cau có, sưng sỉa liên quan đến đích thị cái mà chủ thể phải che giấu. Đó là trường hợp của tôi. Chao ôi, tôi thừa biết mình chỉ cần bật tách ngón tay là có thể có bất kì phụ nữ trưởng thành nào mình chọn lựa ; thực tế, tôi đâm có thói quen không quá chú ý đến phụ nữ, e họ nóng máy lao tới ngã vào lòng tôi nguội lạnh.”

    Không lẽ đàn ông như thế không phải hào hoa phong nhã hay sao? Trong nhiều nghĩa của chữ gentleman ở từ điển Anh-Việt, đáng tiếc là ông Dương Tường lại chọn cái nghĩa sai nhất. Đoạn này phải dịch là: Ông ta bất bình thường. Ông ta không phải là một quý ông lịch lãm .

    Ví dụ 17:

    Nguyên bản tiếng Anh, phần lời nói đầu:

    […] for in this poignant personal study there lurks a general lesson; the wayward child, the egotistic mother, the panting maniac, […]

    Bản dịch Dương Tường:

    […] vì trong nghiên cứu cá nhân xót xa này, ẩn chứa một bài học phổ quát; đứa trẻ ngang ngạnh, người mẹ ích kỉ, gã quỉ ám hổn hển, […]

    Lời bình:

    Personal study ở đây không phải mang nghĩa nghiên cứu cá nhân, dù là từng từ trong cụm này đều dịch không sai so với từ điển, nhưng rất vô hồn. Cả cuốn “Lolita” là một câu chuyện, một lời tự sự, một sự sám hối của Humbert, nào phải nghiên cứu nào của ông ta đâu? Lolita là người tình, đâu phải đối tượng nghiên cứu của Humbert? Study ở đây mang nghĩa là portrayal in literature or another art form of an aspect of behaviour or character.[*] Có thể dịch nó chính xác hơn, ví dụ: lời tự sự.

    Như vậy ngay trong lời nói đầu của bản dịch “Lolita” đã có đến hàng chục lỗi dịch, những ví dụ nêu trên chỉ là điển hình, còn một số đoạn dịch mà như chưa dịch chỉ ngay trong vài trang lời nói đầu này thôi, nhưng do khuôn khổ bài viết, nên tôi không thể mang hết ra trình bày ở đây.

    ***

    Chương 1 “Lolita” là chương ngắn ngủn, vỏn vẹn có hơn trăm chữ, nhưng ông Dương Tường đã để lại rất nhiều lỗi dịch mà trên diễn đàn Tiền Vệ này đã đề cập đến, thậm chí cụm từ “trên dòng kẻ bằng những dấu chấm” đã gắn liền với bản dịch “Lolita” của ông như một minh chứng cho cách dịch làm khó độc giả. Tôi chỉ xin liệt kê thêm vài lỗi thuộc nhóm lỗi dịch mà như chưa dịch trong chương 1 này, ở ngay phần dưới đây, còn những lỗi dịch trong chương 1, nhưng thuộc về nhóm lỗi khác, thì tôi sẽ quay lại phân tích trong những bài viết sau.

    Ví dụ 18:

    Nguyên bản tiếng Anh, chương 1, phần 1:

    She was Lola in slacks.

    Bản dịch Dương Tường:

    Mặc quần thụng trong nhà , em là Lola.

    Lời bình:

    Slacks có nhiều nghĩa, trong đó nghĩa thông dụng là quần dài bình thường. Không hiểu sao ông Dương Tường lại phải gắn thêm chữ trong nhà vào cái quần thụng?

    Ví dụ 19, 20:

    Nguyên bản tiếng Anh, chương 1, phần 1:

    Ladies and gentlemen of the jury, exhibit number one is what the seraphs, the misinformed , simple, noble-winged seraphs, envied . Look at this tangle of thorns.

    Bản dịch Dương Tường:

    Thưa quí ông quí bà bồi thẩm, tang vật số một là cái mà những thiên thần thượng đẳng, những thiên thần ngây ngô , chất phác với đôi cánh cao quí, thèm muốn . Xin hãy nhìn mớ gai chằng chịt này.

    Lời bình:

    Để có thể dịch đoạn văn ngắn này sao cho hay, dịch giả cần hiểu rằng nhân vật Annabel trong cuốn “Lolita” được Nabokov lấy cảm hứng từ nàng Annabel Lee trong bài thơ Annabel Lee của Edgar Allan Poe. Do bài thơ quá dài, nên tôi xin được phép trích khổ thơ liên quan trực tiếp đến đoạn văn này để quý vị theo dõi. Nguyên bản, và các bản dịch qua tiếng Việt của bài thơ này, có thể dễ dàng tìm thấy trên mạng internet.

    Chữ envied ở đoạn văn trên, dù tra từ điển nó có nhiều nghĩa: “thèm muốn”, “ghen tỵ”; nhưng ông Dương Tường dùng chữ thèm muốn ở đây là sai. Dịch đúng nghĩa phải là ghen tỵ, vì các thiên thần ghen tỵ với tình yêu của 2 người trẻ, nên mới giết chết cô gái. Cả 2 bản dịch bài thơ nổi tiếng này, đều chuyển ngữ envying thành genh tỵ, hờn ghen; nếu ông Dương Tường chịu đọc kỹ hơn, chắc là sẽ dịch đúng hơn.

    Ngoài lỗi này ra, thì dịch “the misinformed” thành ngây ngô cũng rất sai. Misinformed là không được thông tin đầy đủ, hoặc là bị thông tin sai lệch. Sao lại dịch ngây ngô thành ngây ngô thế được. Ngay cả chữ simple dịch thành chất phác, cũng không phù hợp lắm, nhưng tôi không bình luận về chữ này làm gì.

    Mời quý vị tham khảo khổ thơ có liên quan đến tác phẩm “Lolita” trong bài thơ “Annabel Lee” của Edgar Poe, dưới đây:

    Annabel Lee
    […]
    The angels, not half so happy in heaven,
    Went envying her and me –
    Yes! that was the reason (as all men know,
    In this kingdom by the sea)
    That the wind came out of the cloud one night,
    Chilling and killing my Annabel Lee.
    […]

    Lý-Lệ-An
    Người dịch: Gs. Phạm Văn Quảng, California
    […]
    Yêu nhau thuở còn thơ ngây ấy,
    Vương quốc kia sóng dậy bồi hồi.
    Tim ta một nhịp sóng đôi,
    Thiên thần thượng giới ngậm ngùi hờn ghen.
    […]

    Annabel Lee
    Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng
    […]
    Nàng con trẻ, tôi cũng là con trẻ
    Ở vương quốc bên biển, sóng rầm rì
    Chưa từng có ai yêu nhau như thế
    Như tôi và nàng Annabel Lee
    Yêu đến mức để thiên thần ghen tỵ
    Dù thiên thần vẫn ở chốn xanh kia.
    […]

    Như vậy chỉ trong vài trang với hơn ngàn chữ của phần lời nói đầu và chương 1 của bản dịch “Lolita”, đã có rất nhiều lỗi cần phải chỉnh sửa. Các ví dụ về dạng lỗi “dịch mà như chưa dịch” này, có thể tìm thấy rất nhiều trong bản dịch “Lolita” của ông Dương Tường. Tuy nhiên, hiệu đính, chỉnh sửa hay là đưa cho dịch giả khác dịch lại cuốn “Lolita”, là trách nhiệm của công ty và nhà sách đã xuất bản nó. Vì thế, tôi tạm dừng, chưa đi sâu tiếp vào việc phân tích dạng lỗi này nữa, và trong bài sau, tôi xin trình bày quý vị cùng xem xét những lỗi còn nghiêm trọng hơn trong bản dịch “Lolita” của ông Dương Tường, mà tôi xin được đặt tên là “Nhóm lỗi do không hiểu ý nghĩa đoạn văn nguyên bản”, hay còn gọi là “Lỗi do không hiểu văn chương”.

  9. Nguyễn Tuấn Anh
    16/06/2012 lúc 20:59

    Em vừa ghé trang nhà chị Cam Li, chị Ba, bác Trần Hoài Thư, đọc bài…
    Sao chị Ba, chị Năm không post luôn bức tranh “Ai cũng mơ ước trở về nguồn cội”, vào entry này luôn vậy ?

    • Nguyễn Tuấn Anh
      20/06/2012 lúc 12:01

      “Tiền trảm, Hậu tấu”…đi chị Năm…ơi…!!!!!! hihihihi…

      – Em đã “thấy”…rồi!

  10. Nguyễn Tuấn Anh
    16/06/2012 lúc 21:07

    Phay Van :Chị mới chỉnh lại. Em thử xem sao nhé

    Chị Năm: Em đã thử vào các nhà được rồi chị à, nhưng chỉ có riêng trang nhà bác THT thì khi click di chuyển giữa các bài thì… trở ngại!?

    • Nguyễn Tuấn Anh
      20/06/2012 lúc 11:57

      Chị Năm: Dạ, Cám ơn chị cho link.
      Em hôm nay vào trang nhà bác THTđọc…hoàn toàn ổn rồi…chị Năm à.

  11. Võ Trung Tín
    16/06/2012 lúc 23:54

    Mai :Tín Ròm mến,Chị xin được mạo muội thay chị Cam Li trả lời theo ý riêng của chị cho em nhé.1) Gọi là Mẹ hay Má tùy theo gia đình em ạ. Để gọi hai đấng sinh thành, người miền Nam hay gọi Ba Mẹ, Cha Mẹ, Ba Má… . Nên chị Cam Li dùng chữ Mẹ ở đây cũng hợp phải không em?2) Cám ơn em đã nhắc chính tả ở chỗ này. Chị Cam Li đã chỉnh lại trong truyện đăng trên trang nhà của chị ấy rồi đó.3) Và thể theo ý kiến của em, chị Cam Li đã viết thêm chi tiết này trong truyện ở trang nhà. Em ghé nhà chị Cam Li sẽ thấy.4) Về ý nghĩa của chữ tuần dưỡng em vào xem truyện Hoàng Tử Bé ở link này nhé:http://www.quangduc.com/TruyenNgan/213hoangtube2.html
    Ông Bùi Giáng đã giải thích rằng:“…Tuần dưỡng có nghĩa là gì?”
    “Đó là một điều bị quên lãng quá nhiều”, con chồn đáp: “Đó có nghĩa là tạo nên những mối liên lạc…”
    “Tạo nên những mối liên lạc?”
    “Hẳn thế, con chồn nói. Đối với tôi, chú hiện giờ chỉ là một đứa trẻ giống y như trăm nghìn đứa trẻ bé khác. Và ta không cần thiết gì tới chú. Và chú cũng chẳng cần gì tới ta. Đối với chú, ta chỉ là một con chồn lũi lang thang như trăm nghìn con chồn lũi phất phơ phiêu hốt dưới sương trời lỗ đỗ thế thôi. Nhưng nếu chú tuần thiện dưỡng ta, thì chúng ta sẽ cần tới nhau. Chú sẽ trở nên duy nhất trong cõi đời, đối với ta. Ta sẽ trở nên duy nhất trong cõi đời, đối với chú…”
    Thân chúc em và nhóm Kiến có một cuối tuần thật vui vẻ.

    Chị Ba kính mến: Dạ, Ròm em cám ơn chị Ba đã trả lời giải thích cho một vài ‘thắc mắc nhỏ” của ròm em ạ.

    1/ Dạ, sở dĩ em.. “cả gan liều mạng ròm” đề nghị chị Cam Li cho nhân vật người con trong truyện xưng hô là “MÁ”, bởi, khi đọc truyện này, tự dưng em liên tưởng đến câu hát của người dân miền Tây, chị Ba à:

    – “TÍA em hừng đông đi cày bừa, MÁ em hừng đông đi cày bừa, TÍA MÁ em là người nông dân….” hihihihihi..
    Nhưng, khi chị Ba giải thích, ròm em đã thông và hiểu được dụng ý của chị Cam Li chọn dùng từ MẸ…trong truyện, rồi ạ.

    2/ Dạ ròm em hiểu là có sơ sót chính tả trong khâu gõ phím, vì biết chị Cam Li là nhà văn rất cẩn trọng, nên ròm em cũng cả gan..”liều mạng ròm”.. khẽ nhắc để chỉnh sửa, bởi ròm em cũng như các bạn muốn.. mỗi một tác phẩm của chị phải…toàn bích! hihihihi…

    3/ Dạ, ròm em rất vui và.. “mừng hết lớn” luôn, khi chị Cam Li không mắng, mà còn vui vẻ viết thêm chi tiết mà ròm em đã.. “cả gan” đề nghị ạ.
    Em đã vào nhà chị Cam Li đọc rồi, cũng như thấy ở entry này chị Năm cũng đã…thêm vào…

    4/ Cám ơn chị Ba đã tận tình giải thích cho em hiểu cái từ “tuần dưỡng” mà ròm em lần đầu đọc thấy và chưa hiểu ý nghĩa tường tận của nó ạ.

    Dạ, ròm em cũng kính chúc chị Ba và gia đình cuối tuần vui vẻ, nghen chị Ba…

  12. Võ Trung Tín
    17/06/2012 lúc 00:14

    Phay Van :Tín và Bảo Vân: thấy cái gì hay thì cứ copy vào đây nhé

    Thế hở chị Năm, vậy thì, ròm em…HOAN HÔ..chị!
    Bây giờ ròm em copy thêm cái bài viết này, của tác giả Hà Thúc Lang, để cho thấy rõ chân tướng năng lực dịch thuật “dỏm” đầy “lưu manh xhcn” của cái ông Cao Việt Dũng, một “học trò ruột” của dịch “giả” miền bắc xhcn “thằng chột trong xứ mù” DƯƠNG TƯỜNG…nghen.

    DỊCH LOẠN ! ĐÔI LỜI VỀ BẢN DỊCH “VÔ TRI” của CAO VIỆT DŨNG
    ( Hà Thúc Lang – Tiền vệ.org )

    Như đã hẹn, lần này tôi xin góp ý về đoạn đầu tiên bản dịch «Vô tri» (L’Ignorance) của anh Cao Việt Dũng.

    Để tiện theo dõi, độc giả có thể tham khảo bản tiếng Việt trên mạng http://nhasachtritue.com/book/inside/?pid=16377&pos=3

    Bản tiếng Pháp, tôi dẫn theo Milan Kundera, L’Ignorance, Gallimard, Paris, 2003. Vì đoạn này cũng ngắn, có một trang, nên tôi sẽ chép lại ở cuối bài, trong phần tham khảo.

    1.

    «Qu’est ce que tu fais encore ici!» Sa voix n’était pas méchante, mais elle n’était pas gentille non plus; Sylvie se fâchait.

    «Et où devrais-je être?» demanda Irena.

    – Chez toi !

    – Tu veux dire qu’ici je ne suis plus chez moi ?

    Mấy câu trên được anh Cao Việt Dũng dịch là:

    «Cậu vẫn còn ở đây được cơ à?» Giọng cô không độc ác, nhưng cũng không hề thân thiện. Sylvie đang bực bội.

    «Thế tớ phải ở đâu?»

    « Nhà cậu !»

    «Cậu muốn nói là tớ đang không ở nhà tớ ?»

    Rõ ràng là anh Cao Việt Dũng dịch nhưng không hiểu nội dung. «Chez toi», «chez moi» ở đây mà dịch thành «nhà cậu», «nhà tớ» là sai hoàn toàn, sai hãi hùng!

    Bất kỳ ai biết đọc tiếng Tây đều có thể hiểu rằng, trong trang đầu, nhân vật Sylvie (người Pháp) đang thuyết phục nhân vật Irena (gốc Séc, sống ở Pháp từ hai mươi năm) quay về «nước của mình» (cô ta dùng hẳn cụm từ «rentrer dans ton pays») vì Tiệp Khắc lúc đó đang có «cách mạng» (xem câu: «c’est la révolution chez vous») và theo cô ta, điều đó «rất quyến rũ» (xem câu: «ce qui se passe chez vous est tellement fascinant»). Càng đọc càng rõ «trở lại cố hương» là một trong mấy chủ đề chính của tác phẩm «Vô tri». Nhưng anh Cao Việt Dũng có đọc mà không thông. Hay anh không có khả năng đọc tiểu thuyết? Hay anh không đọc toàn bộ tác phẩm trước khi cầm bút dịch?

    Tóm lại, «chez toi», «chez moi» ở đây không thể dịch là «nhà cậu», «nhà tớ» mà phải dịch là «nước cậu», «nước tớ».

    «Cậu vẫn còn ở đây được cơ à?» Giọng cô không độc ác, nhưng cũng không hề thân thiện. Sylvie đang bực bội.

    «Thế tớ phải ở đâu?»

    « Nước cậu !»

    «Cậu muốn nói là tớ đang không ở nước tớ ?»

    2.

    «Bien sûr, elle ne voulait pas la chasser de France, ni lui donner à penser qu’elle était une étrangère indésirable…»

    «Tất nhiên cô không muốn đuổi bạn ra khỏi nước Pháp, cũng không muốn làm bạn nghĩ rằng mình là một kẻ ngoại cuộc không được mong đợi ở đây» (CVD).

    Chính vì hiểu sai những câu trước đó, nên trong câu này anh Cao Việt Dũng đã dịch «une étrangère» thành «một kẻ ngoại cuộc», trong khi phải dịch là «một người ngoại quốc», «một người nước ngoài».

    Khổ thế, vẫn cái trò «nhìn cây mà không thấy rừng», dịch mà không hiểu mình đang dịch gì, dịch từng từ chứ không dịch cả câu, dịch từng câu chứ không dịch toàn bộ tác phẩm. Từ «étrangère» nằm trong văn cảnh rõ đến mức này mà vẫn không hiểu, vẫn dịch sai. Loạn thật!

    Câu trên phải dịch như sau:

    «Tất nhiên cô không muốn đuổi bạn ra khỏi nước Pháp, cũng không muốn làm bạn nghĩ rằng mình là một người nước ngoài không được mong đợi ở đây».

    3.

    «Il n’y a pas que les choses pratiques, l’emploi, l’appartement».

    «Đó mới chỉ là những điều thực tiễn, công việc, căn hộ». (Cao Việt Dũng)

    Anh Cao Việt Dũng dịch như vậy là ngược nghĩa hoàn toàn. Anh không hiểu nghĩa của cụm từ «ne … pas que», hơi quá tế nhị với trình độ của anh.

    Câu đó phải dịch là:

    « Không chỉ có những điều thực tiễn, công việc, căn hộ».

    Trên đây là những lỗi tôi nhìn thấy ngay trong trang đầu và trang tiếp theo của bản dịch «Vô tri». Tôi xin tạm dừng ở đây, nếu có thời gian sẽ quay lại. Của đáng tội, kiểm tra bản dịch kiểu này cũng cần nhiều kiên nhẫn.

    Thưa độc giả, không hiểu Kundera sẽ phản ứng ra sao khi biết tác phẩm của mình mang một gương mặt méo mó như thế này ở Việt Nam?

    ____________
    Tham khảo:
    Milan Kundera, L’Ignorance, Gallimard, Paris, 2003. Trang 9-10.

    «Qu’est ce que tu fais encore ici!» Sa voix n’était pas méchante, mais elle n’était pas gentille non plus ; Sylvie se fâchait.

    «Et où devrais-je être?» demanda Irena.

    – Chez toi!

    – Tu veux dire qu’ici je ne suis plus chez moi?

    Bien sûr, elle ne voulait pas la chasser de France, ni lui donner à penser qu’elle était une étrangère indésirable: «Tu sais ce que je veux dire!»

    – Oui, je le sais, mais est-ce que tu oublies que j’ai ici mon travail? mon appartement? mes enfants?

    – Écoute, je connais Gustaf. Il fera tout pour que tu puisses rentrer dans ton pays. Et tes filles, ne me raconte pas de blagues! Elles ont déjà leur propre vie! Mon Dieu, Irena, ce qui se passe chez vous est tellement fascinant! Dans une situation pareille, les choses s’arrangent toujours.

    – Mais Sylvie! Il n’y a pas que les choses pratiques, l’emploi, l’appartement. Je vis ici depuis vingt ans. Ma vie est ici!

    – C’est la révolution chez vous!» Elle le dit sur un ton qui ne supportait pas la contestation. Puis elle se tut. Par ce silence, elle voulait dire à Irena qu’il ne faut pas déserter quand de grandes choses se passent.

    • Trần thị Bảo Vân
      19/06/2012 lúc 11:35

      Phay Van :Bảo Vân, Tín và nhóm kiến: các em đọc bài này nhé: Dịch là phản – một bài dịch có quá nhiều sai sót(Đã bảo rồi, kiếm bản gốc mà đọc, khỏi phí thời gian bàn cãi.)

      Cám ơn chị Năm, nhờ link chị dẫn này, hôm nay Út mới vào trang nhà của Bs Ngọc được đấy!
      Blog của Bs Ngọc, Út cũng rất hay vào đọc…
      “Cỡ”…của Út thì…chưa dám bàn cãi…gì đâu chị Năm ơi! hihihihi…
      Nhưng, với những bài viết thuộc dạng “tranh luận học thuật” như thế này, với riêng cá nhân Út, thì Út thấy rất thú vị, hưng phấn…khi gặp đọc, vì Út cảm nhận mình học và ngộ ra rất nhiều điều, đó chị Năm…! hihihihi…

      P/s: À, chị Năm ơi! Út cũng đã copy các bài viết ở trang Tiền vệ.org, nhằm “phổ biến”…và góp tay vào “vạch trần” chân tướng “dỏm” các dịch “giả” hấp thụ bản chất…LƯU MANH XHCN.. vào trong còm của mình…ở nhà Bs Ngọc..đó! hihihihihi…

    • Nguyễn Tuấn Anh
      20/06/2012 lúc 12:24

      Phay Van :Ôi! Em lại “dội bom” bên ấy sao? Liệu Bác sĩ có rầy không em

      Wow…!!!!!! Bảo Vân…”dội bom”…được Bs Ngọc…”nghênh đón”…trân trọng, bằng cách lấy các comments của BV…làm thành một entry mới!
      Chị Năm sang nhà Bs Ngọc…đọc đi!

      • 20/06/2012 lúc 12:39

        Cảm ơn Tuấn Anh đã “mách”. Đây là “còm” của Bs. Ngọc sau khi Bảo Vân post một loạt 03 bài của trang Tienve.org:
        Tôi nghĩ những ý kiến của bạn Diên Vỹ đáng được học hỏi. Tôi là người ngưỡng mộ Dương Tường, nhưng đó là tình cảm cá nhân, còn chuyện học thuật thì tôi phải bỏ tình cảm cá nhân sang một bên.

        Còn đây là “Vài dòng phi lộ” của Bs. Ngọc cho entry mới (từ các “còm” của Bảo Vân):
        Xin nói trước rằng đây là bài phản hồi của một độc giả có tên là Trần Thị Bảo Vân chứ không phải của chủ blog. Vì thấy bài dài mà có nhiều điểm rất chí lí nên tôi đăng lên đây để chúng ta cùng học hỏi. Tôi là một trong những người mến mộ Dương Tường, nhưng đó là tình cảm tôi dành cho ông, còn về học thuật thì có lẽ cũng nên xem qua những người trong dịch thuật đánh giá thế nào về những tác phẩm dịch thuật của ông. Chính vì thế tôi đăng lại 3 bài mà người phản hồi nói là từ tienve.org, một website tôi mới nghe nhưng không vào được.

        Ba bài đó là:

        Nghi ngờ về trình độ ngoại ngữ của ông Dương Tường

        Nhã Nam và các tổng biên tập

        Những lỗi dịch trong bản dịch Lolita của Dương Tường

        Đọc qua 3 bài bình luận tôi thấy tác giả đọc kỹ các tác phẩm dịch thuật của Dương Tường. Với vốn liếng tiếng Anh từ những 40 năm trước tôi cũng có thể nói rất nhiều những nhận xét của tác giả hoàn toàn hợp lý, còn những chỗ khác tôi không am hiểu nên chỉ biết học hỏi thêm mà thôi.

        Đọc xong 3 bài tôi thấy người ở trong nước khó có thể am hiểu tiếng Anh được. Có thể dịch giả rất giỏi về văn phạm, nhưng không tiếp xúc với người nói tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ thì cũng không thể nào biết hết những cách nói, thành ngữ, tục ngữ của tiếng Anh. Những người đi du học cho dù 10 năm hay 20 năm cũng không thể nào am hiểu tiếng Anh như người bản xứ, chứ nói gì đến người đi học có vài ba năm. Còn với những người suốt đời chỉ quanh quẩn ở trong nước như tôi thì làm sao biết tiếng Anh như tác giả 3 bài dưới đây.

        Tôi thích cách phê bình của tác giả Diên Vỹ, vì ông/bà chỉ ra cụ thể và giải thích tại sao sai. Đây là thái độ đáng trân trọng, nhất là trong môi trường người ta nguỵ biện, nói chung chung, tung hoả mù để nói xấu những ai họ không ưa. Tôi rất ghét cách nói chung chung kiểu “Ông ấy có nhiều sai sót” vì đó là cách nói thiếu trách nhiệm của người có học, do người nói không chỉ ra được một điểm gì cụ thể để chứng minh “sai sót”. Cách phê bình như thế chẳng khác gì kiểu tung tin chụp mũ “hắn là một tên phản động”, nhưng không định nghĩa thế nào là phản động, rồi lợi dụng sự tò mò và kém hiểu biết của công chúng để ám hại người ta. Đó là cách phê phán của kẻ tiểu nhân. Tác giả Diên Vỹ thì hoàn toàn nghiêm túc và cẩn trọng trong phê bình & nhận xét. Thiết tưởng đó là thái độ của người có học và đàng hoàng vậy.

        Tuy nhiên, có vài chỗ tôi thấy tác giả hơi cảm tính và tôi không đồng ý. Ví dụ như câu “Tự ông đã tố cáo cái trình độ của ông cho chúng tôi biết tỏng là nó cao siêu cỡ nào”. Nhưng tôn trọng tác giả nên tôi để nguyên văn. Xin nhắc lại đây là loạt bài trong mục phản hồi, chứ tác giả không có gửi cho tôi. Nếu tác giả cảm thấy không thoải mái tôi xin lỗi trước và sẽ rút xuống.

        BSN

        Hoan hô Bảo Vân!

    • Phạm Sơn
      20/06/2012 lúc 21:47

      Thú vị nhỉ!
      Tôi cũng theo đường link Phay Van dẫn, vừa mới qua nhà Bs Ngọc đọc…
      Thế thì cho tôi cùng…”phụ hô”…với nhé:
      – Hoan hô cô sv trẻ Bảo Vân!

    • Trần thị Bảo Vân
      21/06/2012 lúc 22:06

      Ui..!!! Thật hở chị Năm và bác Phạm Sơn?!
      Thế thì Út phải…chạy qua bên nhà Bs Ngọc…xem sao!

      Còn…”Hoan hô Bảo Vân”…thì…
      – Chị Năm và bác Phạm Sơn…làm Út mắc cỡ muốn… chết luôn! hihihihi…
      Chẳng là, Út đọc các bài ấy thấy hay hay chút chút, rồi qua link chị Năm…”mở dẫn” qua nhà Bs Ngọc, đọc bài của Bs Ngọc post, thấy…”tạng”…của ông cũng có vẻ phù hợp với…”tạng”…của Út, nên làm gan…còm thôi mà, chị Năm và bác Phạm Sơn,…không ngờ…!
      hihihihihihi…

  13. Trần thị Bảo Vân
    17/06/2012 lúc 16:21

    Phay Van :Chị mới chỉnh lại. Em thử xem sao nhé

    Chị Năm: Dạ, giờ này Út đã vào được các nhà theo links chị mới chỉnh dẫn rồi ạ! Nhưng ở trang nhà của chị Cam Li thì click vào Web liên kết đến chị Ba và bác Trần Hoài Thư…cũng hổng được!
    Công nhận chị Năm “nhạy bén” và tuyệt vời…thật đấy!
    Cho Út…”nịnh thật tình”..chị Năm…một chút nghen…hihihihihihi…

    • Trần thị Bảo Vân
      17/06/2012 lúc 16:23

      Út gởi 2 còm, nhưng vì có > 2 links, nên bị “còng” rồi…!
      Chị Năm đi đâu không ở nhà…mở “còng”…vậy!!!!!!?????

      • Trần thị Bảo Vân
        19/06/2012 lúc 11:39

        Mở “còng”…tiếp cái còm Út vừa gởi đi…chị Năm! hihihihii…

  14. Trần thị Bảo Vân
    18/06/2012 lúc 15:17

    Chị Năm ơi,
    Út tranh thủ một chút thử vào lại nhà chị đây, may quá…vào suôn sẻ!
    Bởi khi trưa Út có ghé nhà chị, lúc đầu vào được, nhưng khoảng 10 phút… không hiểu sao…thì “tắc tị”, không sao gởi còm được, tưởng nghẽn mạng, nhưng…hổng phải, vì Út ghé những trang Tiền vệ, Nguyễn Hưng Quốc…suôn sẻ cả?!
    Click vào links những trang nhà chị Ba, bác THT…mà chị vừa mới chỉnh dẫn links suôn sẻ hôm qua, thì…cũng “tắt tị” luôn?!
    Vậy chị Năm hàng ngày nhớ lưu ý…cập nhật chỉnh sửa đó nghen…
    Thôi, có việc, Út rời nhà nghen chị Năm…

  15. Phạm Sơn
    18/06/2012 lúc 20:37

    Tuy entry này chủ đề là còm trò chuyện về truyện ngắn của nhà văn Cam Li, nhưng quả thật, những bài viết của các tác giả được các bạn trẻ Bảo Vân và Võ Trung Tín copy về đây, đọc thấy vỡ nhiều điều thật là thú vị hết sức.
    Có lời khen và cám ơn các bạn trẻ đã đọc tìm và giới thiệu chia sẻ lại với mọi người.

    • Phạm Sơn
      20/06/2012 lúc 21:11

      Vâng, các bạn trẻ thật đáng khen!

  16. Công Thành
    18/06/2012 lúc 23:11

    Chào Phay Van, cô Nguyệt Mai: Hai cô khoẻ không?
    Lâu quá mới ghé thăm được, nhưng sao tự nhiên trang nhà của cô hôm qua và hôm nay…không cách nào vô được!?
    Từ 21g đến lúc này tôi lụm cụm mày mò mãi, lâu nay chỉ gõ Google “Phay Van” là vô được, nhưng hai hôm nay thì không thể, trang nhà có vấn đề gì thế Phay Van..?!
    May sao lụm cụm rà gặp trang có entry “Em ngươi đâu? << Phay Van" …thì mới vào được đây…! Nhưng giờ này khuya rồi, gõ vài dòng hỏi thăm sức khoẻ vậy, Hẹn ngày mai đọc bài, cô Nguyệt Mai và Phay Van nhé…

    • 19/06/2012 lúc 11:22

      Dạ kính chào anh Công Thành. Anh và gia đình vẫn khỏe chứ? Cho em gởi lời kính thăm Chị Bảo Trâm nhé.
      Anh vào bằng link này nhé: https://123hoang.wordpress.com/ (http có thêm chữ “S”)
      Dạo này wordpress và blogspot bị chặn, anh ạ. Em thấy “nhóm kiến” vào bằng cách google: “Cửa mở rồi, vui quá!”. Hay là anh thử cách này xem sao nhé.

      • Trần thị Bảo Vân
        19/06/2012 lúc 11:52

        Út Bảo Vân kính chào bác Công Thành ạ!
        Ui chao!!! Lâu quá mới thấy bác Công Thành…xuất hiện!
        Bận lo làm…tỉ phú US Dollars…hở bác Công Thành!? hihihihi…
        Không có mắng con đó nghen…. hihihihihi

    • Mai
      19/06/2012 lúc 17:48

      Thân chào anh Công Thành,
      Lâu ngày quá, nhà mình ai cũng bận rộn hết trơn, nhưng rất vui khi anh có thể ghé vào. Hình như lúc này các trang mạng của wordpress và blogspot vẫn còn bị đánh phá. Anh thử vô theo cách của nàng Phay hướng dẫn xem sao.
      Thăm anh chị. Thân chúc anh và gia đình luôn an vui, anh Công Thành nhé!

      • Nguyễn thị Bảo Trâm
        19/06/2012 lúc 21:04

        Chào chị Nguyệt Mai, Phay Van và Bảo Vân thân mến,
        Rất cám ơn lời chúc của chị và hai em đến vợ chồng Bảo Trâm nhé.
        Sáng nay, ông nhà có việc đột xuất phải đi Saigon 3 ngày, khi đi ông ấy có dặn Trâm cố sắp xếp vào nhà Phay Van chơi, và hướng dẫn cách vào trang nhà Phay Van đó: gõ google “Em ngươi đâu? ”
        Nhưng không may, nơi mình ở cả ngày nay lại cúp điện, vì vậy giờ này mới sắp xếp một tí vào gặp các bạn đây…
        Lâu quá mới vào thăm lại trang nhà Phay Van, chị Mai và các bạn thông cảm cho Bảo Trâm nghen.
        Vào đọc mới biết lý do…tại sao ông nhà bảo: “sao hai hôm nay khó vào nhà Phay Van!”
        Mình cũng không rành vi tính lắm Phay Van à, chỉ biết gõ google thôi…hi..hi..
        Như vậy là trang mà Phay Van nói nhóm Kiến sử dụng google: ” Cửa mở rồi, vui quá!”, Bảo Trâm đã thử gõ, và vào cũng được rồi Phay Van.
        Đọc các entries, thấy chị Nguyệt Mai thường xuyên góp bài để post, thấy mừng và vui lắm!
        À, mà sao Bảo Trâm không thấy chị Nha Trang đâu vậy?!
        – Em Bảo Vân: Ôi, “tỉ phú US Dollars” gì em! già rồi, anh chị mắc bận túi bụi với các cháu nội ngoại “quậy” suốt ngày đó thôi mà…! hi..hi..

        Vài dòng ghé thăm cả nhà, trước khi gõ cái commment này, Bảo Trâm cũng đã đọc một vài entries…, hẹn sẽ sắp xếp vào thăm chơi lần sau nhé…
        Chúc chị Nguyệt Mai, Phay Van, Bảo Vân, và mọi người trong nhà luôn an lành vui vẻ…

      • 20/06/2012 lúc 12:55

        Chị Bảo Trâm: Em mừng vì Chị đã thu xếp được thời gian để vào gặp gỡ trò chuyện với “cả nhà”.
        Chị Hai Nha Trang có việc bận từ trước tết Nguyên đán, Chị ạ. Sau đó lại có thêm những chuyện khác nữa xảy đến, khiến Chị không còn thời gian để đọc bài trên internet. Mọi người- nhất là Chị Nguyệt Mai- đều nhớ và hay nhắc đến Chị Nha Trang nhưng không biết thêm tin tức gì của Chị. Em cũng đành chịu, không biết tìm Chị ở đâu.
        Anh Chị và các cháu khỏe nhé. Khi nào các cháu không quấy thì Chị lại vào chơi nữa nhé.

      • Mai
        21/06/2012 lúc 11:05

        Thân mến chào Bảo Trâm,
        Rất vui khi Bảo Trâm dẫu rất bận nhưng vẫn cố gắng vào chơi. Mình hiểu giữ cháu nhỏ quậy phá và mệt lắm. Nhưng phải nói Bảo Trâm rất là tài, có thể dỗ dành được tất cả các cháu mà anh Công Thành đã có lần thú nhận là chịu thua.
        Khi nào rảnh, Bảo Trâm vào chơi và chia sẻ với cả nhà nghen.

      • Trần thị Bảo Vân
        21/06/2012 lúc 22:02

        Ui…! Lại có chị Bảo Trâm xuất hiện nữa…!!!!
        Entry này sao…xuất hiện nhiều khách quý và vui thế nhỉ!

        Dạ, Út kính chào chị Bảo Trâm ạ.
        Dạ, Út cả gan…”nói vui vui” một chút, chị đừng mắng Út nghen.
        Út kính chúc chị và gia đình luôn vui khoẻ, và mong chị sắp xếp thời gian vào chơi thường xuyên, cho…”dzui cửa dzui nhà”…bà chị Năm ạ!
        hihihihi…

  17. Trần thị Bảo Vân
    19/06/2012 lúc 11:45

    Phay Van :Cảm ơn Bảo Vân, em copy hết truyện của Chị Cam Li đi nhé, phòng… rủi ro.

    Chị Năm: Không việc gì phải lo đâu chị Năm ơi…, bởi:
    – “Khu vườn” của chị Cam Li…luôn toả hương ngát, “ma quỷ” không có dám héo lánh đâu!
    – Hơn nữa, Út có 2 cái “kho dự trữ”…rồi:
    1/ Tuoihoa.hatnang.com.
    2/ Tongphuochiep.com.
    hihihihihihihi…

    • Trần thị Bảo Vân
      19/06/2012 lúc 12:00

      Công nhận chị Năm luôn đó!
      À, mà chính tính cách này của chị, mà Út…bị chị bỏ “bùa mê”…đó! hihihihi…

  18. Trần thị Bảo Vân
    19/06/2012 lúc 11:58

    Phay Van :Ôi! Em lại “dội bom” bên ấy sao? Liệu Bác sĩ có rầy không em

    Không hề chị Năm ơi! hihihihi…
    Bs Ngọc ưu ái cho hiển thị và các bác bên ấy…hoan nghênh cùng..”cổm ơn”…Út đó! hihihihi…Chị Năm qua..”liếc mắc ngọc”…cái đi! hihihihi…

    • Trần thị Bảo Vân
      19/06/2012 lúc 12:06

      Thôi, Út… qua nhà chị Ba, chị Cam Li và bác THT…đây….

      • 19/06/2012 lúc 12:12

        Bảo Vân: Khoan khoan ngồi đó chớ… “đi” 😀

      • Trần thị Bảo Vân
        21/06/2012 lúc 21:38

        “Khoan khoan ngồi đó chớ…”đi”!

        Hổng…”ược”…chị Năm ơi…, bởi:

        – “Năm là phận gái, Út là phận…”Dông”! mà…hihihi..

        P/s: Con Dông, một loại động vật nhỏ, thịt ăn rất ngon, nhưng…trốn chạy rất tài giỏi đó nghen chị Năm! hihihihi….

      • Trần thị Bảo Vân
        23/06/2012 lúc 12:31

        Chị Năm ơi: Út được ăn thịt con “Dông” rất ngon, lần đầu tiên …là từ quà đặc sản Bình Thuận của Tuấn Anh và Tín ròm đem vào sau Tết vừa rồi…đãi cả nhóm kiến đấy!
        Út PR…Một bài viết giới thiệu con…”Dông”.. của quê hương Tuấn Anh và Tín ròm…đây chị Năm…

        “Từ lâu Phan Thiết, Bình Thuận đã nổi tiếng không chỉ bởi những bãi biển đẹp, những khu resort nghỉ dưỡng cao cấp mà nói đến nơi đây, khách du lịch còn nhắc đến hàng loạt món ăn nổi tiếng như: mực nướng, cá đục nướng, sò huyết, ốc luộc…, trong số đó du khách không thể nào bỏ qua món dông nướng.

        Đây là đặc sản của vùng đồi cát.Gần đây cùng với xu hướng thưởng thức các món ăn ngon, lạ thì ngành nuôi dế, nuôi bọ cạp, nuôi dông ngày càng phát triển. Thuận lợi về địa hình, với những đồi cát chạy dọc ven biển tạo điều kiện cho việc nuôi dông cát. Bắt đầu phát triển ở Bình Thuận trong chục năm trở lại đây, ngành nuôi dông cát ngày nay phát triển với quy mô nuôi công nghiệp.
        Dông thuộc họ bò sát, có kích thước lớn hơn thằn lằn, chiều dài từ 20-30cm. Từ một loài vật hoang dã được con người đem về nuôi, con dông đã sớm khẳng định được giá trị. Giá dông hiện nay trên thị trường là từ 120.000-150.000 đồng/kg mà vẫn không đủ hàng để cung ứng.
        Để chế biến món dông nướng, đầu tiên chúng ta phải chọn những con mập, có kích thước của dông trưởng thành, vì nếu lựa những con nhỏ quá thì thịt dông sẽ rất bở, không ngon. Sau khi lột da dông, vệ sinh sạch sẽ rồi tẩm ướp gia vị.
        Chúng ta ướp vào thịt dông hành băm nhuyễn, hạt nêm, tiêu và nước nắm. Nước nắm là thành phần không thể thiếu của món ăn, phải chọn loại nước mắm ngon của địa phương. Chờ khoảng 30 phút cho thịt thấm gia vị. Sau khi nhóm bếp, cho dông lên vỉ nướng. Theo kinh nghiệm thì nên nướng bằng bếp than vì như thế mới toát lên hết hương vị của món ăn.
        Trong giai đoạn nướng chúng ta chú ý phải trở đều, không để thịt dông bị cháy khét. Sau khi dông chín vàng hai mặt, chúng ta bày ra đĩa, trang trí cho đẹp mắt. Dông nướng có thể ăn với bánh tráng nướng hoặc ăn với rau sống, bún và bánh tráng cuốn. Cho dông vào bánh tráng, cho thêm tí bún, rau sống cuốn lại rồi chấm nước mắm me thì không gì bằng.

        Đối với những người con xa quê, dông nướng là món ăn không thể quên trong ký ức. Dù cho ngày nay người ta có thể tìm thấy dông nướng ở những quán ăn lớn, những quán nhậu khắp mọi nơi, nhưng vẫn không đâu bằng phố biển hương vị và cách thức chế biến đã làm nên sự khác biệt giữa món dông nướng Phan Thiết với những nơi khác.”

        Chị Năm đọc bài xong, cảm tưởng…thấy món…Dông…thế…”lào”..? hihi…

    • 20/06/2012 lúc 08:47

      Cam Li vào thăm nhà Phay Văn để cám ơn quý anh chị em và thân chúc quý anh chị em có những ngày tháng thật yên vui.

      Nhóm kiến thật dễ thương! Các em cứ thoải mái khi nêu thắc mắc hoặc đề nghị nhé! Là người viết, thật hạnh phúc khi nghe những ý kiến hồi âm cho tác phẩm của mình.

      Có lẽ Nguyệt Mai và Phay Văn đã nói hết giùm ý cho chị. Riêng về trò chơi “trốn tìm” hay “năm mười”, chúng ta cứ dùng cả hai chữ nhé các em! Nhân vật chính, khi hồi tưởng và nói về trò chơi ấy, là một người đang trong độ tuổi ngoài 40, do đó cũng dùng những chữ thông dụng hiện giờ (và cũng đúng với chữ dịch từ trò chơi “hide-and-seek”). Cam Li quan niệm mình hãy làm phong phú tiếng Việt, không kỳ thị, không cố chấp, miễn sao mình cương quyết loại bỏ những “quái ngữ” để tiếng Việt luôn trong sáng, các em đồng ý không?

      • 20/06/2012 lúc 12:44

        Cảm ơn Chị Cam Li. Chị thật bao dung với “nhóm kiến” và em.

  19. Nguyễn Tuấn Anh
    20/06/2012 lúc 11:53

    Chị Cam Li kính mến: Dạ, nhóm kiến tụi em kính chào chị ghé nhà chị Năm chơi ạ!

    – “Nhóm kiến thật dễ thương! Các em cứ thoải mái khi nêu thắc mắc hoặc đề nghị nhé! Là người viết, thật hạnh phúc khi nghe những ý kiến hồi âm cho tác phẩm của mình.”

    Được chị khen…”dễ thương”, thấy vui quá!
    Như vậy là chị đã cho phép tụi em rồi đấy nhé…hihihihi…, bởi, tụi em luôn cố gắng tìm và học hỏi những điều hay và tốt đẹp, cũng như “học lóm” – chữ của BV…hihihi…- văn phong của chị trong từng tác phẩm, và cũng vì, như bạn Tín ròm nói: “…muốn mỗi tác phẩm của chị luôn…toàn bích!”
    Do đó, nếu tụi em có gì…”vô lễ”…chị cứ mắng thẳng tay, cho tụi em…học, nghen chị!

    Vào nhà trước, nên em thay mặt nhóm kiến…kính chúc chị và gia đình luôn luôn mạnh khoẻ, hạnh phúc, và nhất là…sáng tác nhiều nhiều nhiều..nữa…ạ!

    • Trần thị Bảo Vân
      21/06/2012 lúc 21:45

      Wow…! Chị Cam Li kính mến xuất hiện vào chơi!

      Út Bảo Vân kính chào chị ạ.
      Dạ, tụi em sẽ cố gắng theo lời chỉ dạy của chị ạ!

      Út kính chúc chị luôn vui mạnh, và mong chị vào nhà chị Năm…còm…nhiều nhiều ạ! hihihihi…

  20. Lãng Tử
    20/06/2012 lúc 15:13

    Phay Van: Cả tuần nay không thể nào vào nhà cô được, hôm nay nhờ có cháu sv gần nhà về nghỉ hè giúp mới mở cửa nhà cô được đấy!
    Vi tính rắc rối cô nhỉ ? Mình già lại “dốt” khoản vi tính này đành chịu, các cháu trẻ thật là nhanh nhạy, thấy nó thao tác thoan thoát mà mình cứ..như xem phim!

  1. No trackbacks yet.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: