Nhớ Người Thơ-Nhà Binh Đỗ Tư Long-Trần Miên Trường

Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

Anh dùng hai bút hiệu: Đỗ Tư Long, tên thật, và Trần Miên Trường. Sau này tôi tự hỏi, sao anh lại lấy bút hiệu Trần Miên Trường, để rồi ngủ giấc thiên thu?

Nơi đây, những chiều thứ Bảy, hầu như quá quen với những cây bút dành cho tuổi học trò và với những độc giả thường xuyên đến thăm. Đó là phòng họp của Tòa soạn Tuổi Hoa, nằm cùng một khu vực với Nhà sách Đức Mẹ. Gọi là phòng họp nhưng thật ra là một căn phòng nhỏ, thường ngày chỉ có hai, ba người ngồi làm việc, thậm chí nhiều hôm chỉ có một người. Vậy mà khi họp mặt lại vui lắm! Đó là nơi mọi người quen nhau đến, và đến làm quen với nhau. Mới đầu có một chút e dè, nhưng sau thì chan hòa như bạn thân.

Và như thế, Trần Miên Trường đã là bạn thân của Tuổi Hoa trước cả tôi. Hơn thế nữa, anh có một giọng cười hồn nhiên, sảng khoái, như thể cuộc đời vốn dễ dàng với mình. Ai có e ngại cách mấy, nghe giọng cười của anh sẽ thấy mình được hồn nhiên theo cùng.

Quê nhà của Trần Miên Trường ở tận ngoài Huế. Những lần về hậu cứ, anh đều ghé tòa soạn Tuổi Hoa ở đường Kỳ Đồng, Sài Gòn. Đặt chiếc mũ “bê-rê” đỏ lên bàn, và thế là người lính tạm trở về đời sống dân sự. Gặp ngày thường, anh ngồi làm thơ, gửi bài, và trò chuyện cùng “cô cò” Mỹ Thanh. Gặp thứ Bảy, ôi thôi họp mặt vui vẻ, chuyện trò râm ran.

Tôi từng nghĩ, Long làm thơ như người ta thở. Nghĩ sao viết vậy, nhưng… ra thơ.

Nhà thơ trẻ, viết rất đều và rất hăng, từ trước Tết Mậu Thân. Những bài thơ thường viết dành cho các bé, và cho tuổi học trò. Những vần thơ cũng dành cho đời lính, cho những ưu tư khắc khoải của những người tham dự vào cuộc chiến. Hầu như số bán nguyệt san nào cũng có bài của Đỗ Tư Long – Trần Miên Trường.

Ngày 6 tháng Năm, năm 1970, cánh dù đã rơi trên chiến trường Campuchia. Nhà thơ trẻ được mười chín tuổi. Giọng cười hồn nhiên đã tắt.

Chân dung của anh: chân dung của vạn người lính.

Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

Tháng 5, 2022

Thư Quán Bản Thảo số 99, Tháng Bảy, 2022

Giới thiệu thơ Đỗ Tư Long – Trần Miên Trường

Hẹn Xưa Trong Mặt Trời Buồn

Hơi thở học trò vô tội

Bọn mình sưởi ấm cho nhau

Mai tao đi vào quân đội

Bọn mình, thôi, giã từ nhau.

Những ngón tay gầy đen nhánh

Một lần gói trọn niềm thương

Mai tao chim trời vỗ cánh

Thơ ngây rồi cũng lên đường.

Son giá ngày xanh một thuở

Mái trường phong kín buồn vui

Xa rồi bút nghiên sách vở

Tao đi cảnh luống ngậm ngùi.

Từ đó bọn mình cách trở

Gió mưa lạnh tuổi trăng sao

Trong hoang liêu buồn nhắc nhở

Thư từ nhớ viết cho tao.

Mai tao đi vào quân đội

Hành trang nặng trĩu tủi hờn

Súng gươm mới mười lăm tuổi

Vào đời chưa thấy lớn khôn.

Hẹn xưa một lần chưa nhạt

“Long mày đi trước bình yên

Chờ bọn tao về họp mặt

Một ngày từ giã bút nghiên.”

Trong mặt trời buồn nhắc nhở

Hẹn xưa đã hiện hữu rồi

Bọn mình chừ chung hơi thở

Súng gươm ấm lại môi cười.

Ngày mai nắng mới reo ngoài nội

Thanh bình trăm hoa nở đua duyên

Bọn mình, thôi, giã từ quân đội

Trả súng gươm về với bút nghiên.

Trần Miên Trường 

(1969)

Chuyên mục:Văn Thẻ:

Hương Xưa, Còn Đó, Hay Không?

Cam Li Nguyễn Thi Mỹ Thanh

(Cảm xúc có từ nhạc phẩm “Hương Xưa” của Nhạc Sĩ Cung Tiến)

Người xa, để lại hương đời

Giấc mơ chốn cũ hồn vời vợi trông

Bóng đa, cánh bướm, dòng sông

Mở trang nhạc cũ, ngút lòng ca dao

Tiếng ru của mẹ ngọt ngào

Nuôi ta khôn lớn, biết bao là tình!

Quê hương một thuở thanh bình

Cành tre ngọn lúa bỗng thành gươm đao

Câu thơ, cung nhạc thời nào

Trái tim ôm ấp dạt dào yêu thương

Cám ơn Người, dệt tơ vương

Cho hoa kết một quê hương trong lòng

Hương xưa, còn đó, hay không?

– Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

Chuyên mục:Khác Thẻ:

Phục Sinh 2022

(Tranh Đinh Trường Giang)

Chuyên mục:Mỹ Thuật Thẻ:

Ukraine!

Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

Blue and Yellow (hình: Cam Li)

Đúng vào ngày quân Nga bắt đầu xâm lăng Ukraine, Yaryna Arieva và Svyatoslav Fursin làm đám cưới chớp nhoáng. Lẽ ra đám cưới của họ sẽ được tổ chức vào tháng Năm. Nhưng trước hoàn cảnh đất nước lâm nguy, họ đã đổi ý. Vài giờ sau lễ cưới, chú rể Fursin gia nhập đoàn quân kháng chiến Ukraine. Cô dâu Arieva mong đợi được gieo hạt hướng dương trong những ngày đầu xuân này – hướng dương, quốc hoa của Ukraine. Cô quả quyết:

“Tôi sẽ làm việc và đợi chồng về. Chúng tôi sẽ chiến thắng. Chúng tôi muốn tự do.”

Còn Fursin, anh nói:

“Mọi người đều muốn sống trong tự do. Tôi muốn mọi người, kể cả nhân dân Nga, hiểu rằng chúng tôi chiến đấu cho tự do của thế giới này.”

Ngôi sao quần vợt người Ukraine, Sergiy Stakhovsky, trong lúc đang đi du lịch cùng gia đình ở Dubai, thì nghe tin quân đội Nga xâm lược quê hương anh. Sergiy đã có một quyết định khó khăn khi để vợ và ba đứa con nhỏ tại nhà của họ ở Hungary và trở về Ukraine để cùng chiến đấu. Anh trở thành thành viên của quân đội dự bị có nhiệm vụ bảo vệ thủ đô Kiev của Ukraine.

Stakhovsky nói: “Tôi sinh ra ở đây, ông bà tôi được chôn cất ở đây, và tôi muốn có một lịch sử để kể cho các con tôi nghe. Không ai ở đây mong Nga “giải phóng” họ. Chúng tôi có tự do và dân chủ, nhưng Nga muốn mang đến sự tuyệt vọng và nghèo đói.”

Không phải chỉ có những người trưởng thành khỏe mạnh đứng lên bảo vệ đất nước, mà trong lực lượng chiến đấu còn có những thiếu niên, những phụ nữ, và cả những người già. Họ là những người chưa bao giờ cầm vũ khí, thế mà trong phút chốc họ trở thành những chiến binh biết sử dụng súng, biết chế tạo bom. Họ đứng xếp hàng dài trong giá lạnh để nhận vũ khí. Một người phụ nữ lớn tuổi bày tỏ:

“Tôi không biết bắn súng, nhưng tôi có thể giúp việc, như dọn dẹp vệ sinh…”

Cả đời họ chưa hề muốn giết một ai. Nhưng giờ đây, họ nói rằng họ sẵn sàng giết giặc.

Một em bé gái 6 tuổi được đưa tới bệnh viện ở Mariupol. Gia đình em đang ở trong một siêu thị khi quân Nga pháo kích. Các bác sĩ cố gắng cứu chữa nhưng em không qua khỏi. Cha mẹ em khóc gào. Một bác sĩ, người đã tận lực bơm dưỡng khí cho em, nhìn vào ống kính của một phóng viên AP và nói: “Hãy cho Putin thấy, đôi mắt của em bé này và của những bác sĩ đang khóc.”

Còn nhiều, nhiều nữa… Và đó là bức tranh của một đất nước hiền hòa bỗng chốc biến thành chiến trường.

Đất nước Ukraine đau khổ nhưng may mắn. May mắn vì họ có một nhà lãnh đạo tuyệt vời, vị Tổng thống trẻ tuổi Volodymyr Zelenskyy! Tôi đang gõ tên ông thật cẩn thận, kẻo sai chính tả! Tên của ông là lời hiệu triệu không những cho người dân Ukraine, mà là cho toàn thế giới, cho những người đang được sống trong tự do và quyết bảo vệ tự do, và nhất là cho những người đang sống trong các chế độ độc tài, đang rất khao khát tự do.

Đất nước Việt Nam thân yêu của chúng tôi cũng đã từng hãnh diện có những nhà lãnh đạo can trường. Tuổi học trò của chúng tôi từng say mê những bài Việt Sử, từng ngưỡng mộ Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung, Nguyễn Thái Học… Và trong những ngày cuối cùng của nền dân chủ non trẻ nhưng quý giá của chúng tôi, chúng tôi có những bậc anh hùng sẵn sàng hy sinh để bảo vệ quê hương.

Có lần được nghe bản Quốc thiều Việt Nam Cộng Hòa do một dàn nhạc giao hưởng Ukraine trình tấu, tôi xúc động rơi nước mắt. Qua lời giới thiệu của Nhạc sư Lê Văn Khoa, người nghe được biết National Presidential Orchestra of Ukraine, gồm những nhạc sĩ lỗi lạc, trình bày bản Quốc thiều VNCH do chính Nhạc sư Lê Văn Khoa soạn hòa âm phối khí, nghe sao mà quen thuộc như đã từng nghe trong sân trường mỗi buổi chào cờ khi mình còn có nền độc lập, dân chủ trên đất nước của mình. Lạ lùng thay! Lòng yêu mến của tôi dành cho chữ Ukraine tự nhiên cũng hóa đậm đà! Có phải vì đất nước Ukraine cũng đã từng bị sống trong chế độ cộng sản, bị áp bức, bị đè nén, và rồi họ đã thoát ra được, cho nên họ yêu sự tự do và quyết bảo vệ nó?

Tổng thống Nga Putin đã đánh giá sai về Ukraine, dù đem quân đội hùng hậu, khí giới tối tân để cày nát đất nước Ukraine, nhưng không bao giờ giết được lòng yêu nước của người dân Ukraine. Chiến tranh do Putin mang đến, không chỉ nhắm vào các cơ sở quân sự, mà còn nhắm cả vào khu dân cư, trường học, siêu thị, chợ, bệnh viện… Đó là cuộc chiến hủy diệt, là tội ác chống nhân loại!

Nhưng, tôi tin:

“Vinh quang và tự do của Ukraine không bao giờ mất,
Số phận sẽ vẫn mỉm cười với chúng ta, những người Ukraine
Kẻ thù của chúng ta rồi sẽ chết, như sương sớm phải tan dưới ánh mặt trời;
Hỡi anh em, chúng ta sẽ sống hạnh phúc trên mảnh đất của chúng ta…”

(Trích lời bài Quốc ca Ukraine)

Tranh: Đinh Trường Giang

Giữa những ngày Ukraine oằn mình trong bom đạn, tôi dâng lời cầu nguyện hiệp thông cùng mọi người yêu tự do, mong cho chiến tranh chấm dứt, trả lại sự yên bình cho người dân Ukraine. Và trên thế giới này, cái thiện sẽ thắng cái ác.

Cam Li Nguyễn Thị Mỹ Thanh

Ngày 4 tháng Ba, 2022

Chuyên mục:Văn Thẻ:

Unfold War, Make PEACE

Tác phẩm origami (2008) của Đinh Trường Giang

Chuyên mục:Mỹ Thuật Thẻ: